Words starting with Ü

İnceliklerine inmeden, özen göstermeden; gelişigüzel, baştan savma, yalan yanlış

ürkütmek

İki veya daha çok ülke arasında oluşan, gerçekleşen

Ülkelerin konumunu, fiziki, beşerî ve ekonomik özelliklerini inceleyen coğrafya dalı

bir şeyi ödev olarak kabul etmemek

Kişinin kendini bazı yönlerden veya genellikle insanların çoğundan üstün görmesi; üstünlük hissi, üstünlük karmaşası, üstünlük kompleksi

umut serpmek

Belden üst kısmında giysi olan

"üstündekinden başka hiçbir şey kalmadan" anlamında kullanılan bir söz

Üzmek işi; tazip

Toplumun Tanrı bilimi, fizikötesi ve tanıtlı olmak üzere üç durumdan geçerek geliştiğini savunan Auguste Comte yasası; üç hâl kanunu

Hemen hepsi eski sömürgeler olan, ulusal bağımsızlıklarını kazanmış veya bu uğurda mücadele veren Asya, Afrika ve Latin Amerika ülkeleri

Toplum hayatında maddi zenginliklerin üretimi, değişimi ve dağılımı süreci içinde toplum üyeleri arasında ortaya çıkan ve insan bilincinden bağımsız olarak var olan nesnel, maddi ilişkiler

Giysilerin omuz ve kol ağızlarının kolaylıkla ütülenmesini sağlayan, içi pamukla dolu araç; kambur

Öz olmayan anne; analık, üvey ana, cicianne

Üye olma durumu

Bir devletin egemenliği altında bulunan toprakların tümü; diyar, arz (III), iklim, memleket, mülk

umudu kırılmak

Sevinç, kıvanç, acı, korku, şaşma vb. duyguları vurgulu olarak anlatan ifadelerin veya seslenme için kullanılan kelimelerin sonuna konulan noktalama işaretinin adı; ünlem (!)

Geniş ünlülerin kelimedeki bir ünsüzün etkisiyle darlaşması durumu: geymek > giymek, yene > yine vb

Kelime içindeki ünsüzlerin çeşitli sebeplerle ikiz olarak söylenmesi; ikizleşme: döşek > döşşek, eşek > eşşek, sakız > sakkız, otuz > ottuz vb

Altyapı üzerine kurulan, oturmaya veya üretime yarayan yapıların tümü

Açık ve kesin olmayan; eskülabi

Öz olmayan baba; babalık, cicibaba

Üzüntü vermek

Üzüm çubuğunun ve dallarının asılarak yetiştirilmesi sonucu oluşturulan asma

gördüğü ve duyduğu bir olay hakkında görmemiş, duymamış gibi davranmak ve bu konuda konuşmamak

Tabanı üçgen olan prizma

Üflemek işi

Sayı adlarına -ar, -şar ekleri getirilerek kurulan ve ilgili nesneyi paylaştırma, dağıtma, ayırma vb. yönleriyle gösteren sıfat: otuzar (kitap), ikişer (kalem) vb

umut kesmek

Bir peygamberin getirdiklerine inanıp ona tabi olanların oluşturduğu topluluk

Birleşik kelimelerde ünlüyle biten bir kelimeden sonra ünlüyle başlayan kelime geldiğinde bu iki ünlünün tek hecede toplanması; kontraksiyon: kahve altı > kahvaltı, ne için > niçin, sütlü aş > sütlaç vb

İçinde ünlü harf bulunan (söz)

Daha çok ağızlarda görülen, kelimenin özgün biçiminde bulunmayan bir ünsüzün ortaya çıkması

Türkçede sert ünsüzle biten bir kelimeye c, d, g ünsüzlerinden biriyle başlayan bir ek getirildiğinde ekin başındaki ünsüzün sertleşmesi; sessiz uyumu: açık-ça, sepet -te, bıç-kı vb

Çok uçta, kenarda veya kıyıda köşede olan

İş gücünün karşılığı olan para veya mal; ecir

Ücretlendirmek işi

Posta işlemlerinde zarfların üstüne pul yerine ücreti gösteren damga basan makine

Bir malın, bir işin ücretini, rayicini belirlemek

Ücretle çalıştırılan kimse

Ücretlinin yaşama biçimi

Bir karşılık ödemeden alınan

Ücretsiz olma durumu

Edebî eser yazanlar, yazarlar, edipler

Usanç, bezginlik, tiksinti vb. duygular anlatan bir söz

Üflemek işi

Dudakları büzerek soluğu bir şey üzerine hızla vermek; üfürmek

Üflenerek çalınan (çalgı); nefesli

Üflenerek seslendirilen müzik araçları; üflemeli çalgılar, nefesli sazlar

Üflenmek işi

Üflenmek işi

Üfleme işi yapılmak

Üfletmek işi

Üfleme işini yaptırmak

Üfleyebilmek işi

Üfleme ihtimali veya imkânı bulunmak

Üfleyivermek işi

Aniden üflemek

Üflemek işi

Kaynak yapımında, metalleri kesme ve eritme işlemlerinde kullanılan, alev püskürten araç; hamlaç

Üfürmek işi

Üfleyerek bulunduğu yerden uzaklaştırmak

Üfürülerek verilen soluk

Maddi çıkar sağlamak için okuyup üfleyerek hastalıkları iyileştirdiğine, karı koca ilişkilerini düzenlediğine vs. inanılan, ilaç terkipleri yapan, muska yazan sahtekâr kimse

Üfürükçünün işi

Kalbin kanı damarlara pompalaması sırasında, zarında veya kapakçığında bulunan delik yüzünden ortaya çıkan normal dışı ses

Üfürmek işi

Üleştirmek işi

Ödül ve cezanın herkesin hakkına göre üleştirilmesi temeline dayanan tüze

Sayı adlarına -ar, -şar ekleri getirilerek kurulan ve ilgili nesneyi paylaştırma, dağıtma, ayırma vb. yönleriyle gösteren sıfat: otuzar (kitap), ikişer (kalem) vb

Anlaşabileceği kişilerle güzel bir şekilde görüşüp konuşma

görüşüp konuşmak, sohbet etmek

Şeftali vb.nin üzerinde bulunan ince tüy

Bir devletin egemenliği altında bulunan toprakların tümü; diyar, arz (III), iklim, memleket, mülk

bir ülkeyi savaşarak almak; fethetmek

Ülke çapında

İki veya daha çok ülke arasında oluşan, gerçekleşen

Ülkelerin konumunu, fiziki, beşerî ve ekonomik özelliklerini inceleyen coğrafya dalı

Ülkeye ilişkin

Ülkeye ilişkin olma durumu

Amaç edinilen, ulaşılmak istenen şey; dava, ideal

Bir ülküye çıkar gütmeden bağlı olan; idealist

Bir ülküyle belirlenmiş olan, bu ülküye çıkar gütmeden bağlı kalan yaşama biçimi ve dünya görüşü; idealizm

Aynı ülküye bağlı olanlardan her biri

Ülküdaş olma durumu

Ülküleştirilmek işi

Ülküleştirme işi yapılmak

Ülkü durumuna getirme

Ülkü durumuna getirmek

Ülkü ile ilgili; ideal

Sindirim organlarında ve özellikle mide ile onikiparmak bağırsağında görülen yara; karha

Bir devletin başka bir devlete verdiği ve hiçbir tartışma veya karşı koymaya yer bırakmaksızın, tanıdığı sürede isteklerinin yerine getirilmesini istediği nota

nota vermek, istekleri sert bir biçimde bildirmek

Ültimatomu andıran, ültimatoma benzeyen, ültimatom gibi

Kesilen hayvanın etinden alınan pay

Beyler, amirler

umuda düşmek

umuda kapılmak

umudu boşa çıkmak

umudu kırılmak

umudu sönmek

umudunu kesmek

umudunu kırmak

umut bağlamak

umut beslemek

umut bırakmak

umut etmek

umut kesmek

umut serpmek

umut uyanmak

umut vermek

Verim beklenen

umutsuzluğa düşmek

Bir peygamberin getirdiklerine inanıp ona tabi olanların oluşturduğu topluluk

Ümmet olarak

Ümmetçilik yanlısı olan (kimse, görüş vb.)

Müslüman nüfusun yoğun olduğu tüm ülkelerin tek bir çatı altında birleştirilmesi düşüncesi

Okuyup yazması olmayan

Ümmi olma durumu

Bayındır, gelişmiş olan

Bayındır olmama durumu

bir iş için birini çok sıkıştırmak

ümüğüne sarılmak

Herkesçe bilinme, tanınma durumu; san, nam, şöhret, şan (I)

ünü herkesçe bilinmek ve her yerden duyulmak

Benzer sesle biten söz veya cümle

Ses benzerliği veya birliği

ün kazanmak, şöhret bulmak

Aynı işi yapanların giydikleri, tüzükle belirtilmiş, bir örnek giysi

Üniforması olan, üniforma giymiş olan (kimse)

Üniforması olmayan

Tek, eşi olmayan

Herhangi bir cinsiyete özgü olmayan, kadın ve erkek için uygun

Birlik, birleşmiş olma durumu

Birlikçi, birlikten yana, birleştirici (siyaset)

Bilimsel özerkliğe ve kamu tüzel kişiliğine sahip, yüksek düzeyde eğitim, öğretim, bilimsel araştırma ve yayın yapan fakülte, enstitü, yüksekokul vb. kuruluş ve birimlerden oluşan öğretim kurumu; darülfünun

Birçok üniversite ile ilgili olan

Üniversite öğrencisi

Üniversiteli olma durumu

Sevinç, kıvanç, acı, korku, şaşma vb. duyguları vurgulu olarak anlatan veya seslenme için kullanılan kelime; nida: Ah!, Oh!, Eyvah!; Kardeşim!, Canım! vb

Sevinç, kıvanç, acı, korku, şaşma vb. duyguları vurgulu olarak anlatan ifadelerin veya seslenme için kullanılan kelimelerin sonuna konulan noktalama işaretinin adı; ünlem (!)

Ünlemek işi

Yüksek sesle bildirmek

Ünlenmek işi veya durumu

Ünlenmek işi

Ün sahibi olmak, ün kazanmak, meşhur olmak

Ünletmek işi

Bağırtmak, çağırtmak

Herkesçe bilinen, ün salmış olan; angın, adlı sanlı, anlı şanlı, şöhretli, tanınmış, meşhur, şanlı, namlı (I), namdar

Geniş ünlülerin kelimedeki bir ünsüzün etkisiyle darlaşması durumu: geymek > giymek, yene > yine vb

Kelimedeki yuvarlak ünlülerin çeşitli sebeplerle düz ünlülere dönüşmesi

Kelimedeki bir ünlünün düşmesi: gönülüm > gönlüm, kayın ana > kaynana, dokuz on > doksan vb

bk. ünlü

Birleşik kelimelerde ünlüyle biten bir kelimeden sonra ünlüyle başlayan kelime geldiğinde bu iki ünlünün tek hecede toplanması; kontraksiyon: kahve altı > kahvaltı, ne için > niçin, sütlü aş > sütlaç vb

Aslında uzun olan bir ünlünün zamanla kısalması: cân > can, hâzır > hazır, beyâz > beyaz

Ses özelliklerine veya birbirleriyle birleşme şartlarına uygun olarak kelimenin önüne, içine veya sonuna ünlü getirilmesi: scarpina > iskarpin, ruza > oruç, limon > ilimon vb

Kelimelerdeki ünlülerin incelik, kalınlık veya düzlük, yuvarlaklık bakımlarından birbirine benzeşmesi; ünlü benzeşmesi, ahenk kaidesi, sesli uyumu, vokal uyumu

Kelimedeki düz ünlülerin çeşitli sebeplerle yuvarlak ünlülere dönüşmesi: savırmak > savurmak, kavışmak > kavuşmak, yımışak > yumuşak vb.

Eklemelerde veya birleştirmelerde iki ünlünün yan yana gelmesi: ne ise > neyse, ne asıl > nasıl vb

İçinde ünlü harf bulunan (söz)

Ünlü olma durumu; meşhurluk, namdarlık, şöhretlilik

yakınlık kurmak

Ünü olmayan; şansız, şöhretsiz

Bir kelimedeki iki ünsüzden birinin boğumlanma nitelikleri bakımından diğer ünsüzle kısmen veya tam olarak uyuma girmesi: ögsüz > öksüz, binmek > minmek vb

Daha çok ağızlarda görülen, kelimenin ünsüzlerinden birinin düşmesi: yip > ip, arslan > aslan

bk. ünsüz

Kelime içindeki ünsüzlerin çeşitli sebeplerle ikiz olarak söylenmesi; ikizleşme: döşek > döşşek, eşek > eşşek, sakız > sakkız, otuz > ottuz vb

Bir kelimenin içindeki çift ünsüzden birinin düşmesi; tekleşme: kassap > kasap, sarraç > saraç vb

Daha çok ağızlarda görülen, kelimenin özgün biçiminde bulunmayan bir ünsüzün ortaya çıkması

Türkçede sert ünsüzle biten bir kelimeye c, d, g ünsüzlerinden biriyle başlayan bir ek getirildiğinde ekin başındaki ünsüzün sertleşmesi; sessiz uyumu: açık-ça, sepet -te, bıç-kı vb

İçinde ünsüz harf bulunan (söz)

Ünsüz olma durumu; şöhretsizlik

Bir kimsenin memuriyetindeki rütbesini, makamını veya mevkisini gösteren ad; san, titr

Ünvanı olan

Ünvanı olmayan

Ünvansız olma durumu

Sidik asidi tuzu

Azotlu besinlerin vücutta yanmasıyla oluşan, erimiş bir durumda idrarla dışarı atılan azotlu madde

Üremek işi

Organizmada üreme görevi için birlikte oluşmuş organlar bütünü

Canlılar doğup çoğalmak

Ürenin idrarla çıkmayıp kanda birikmesi sonucu ortaya çıkan hastalık

Üremiyle ilgili olan

Üremeye ilişkin

Üretebilmek işi

Üretme ihtimali veya imkânı bulunmak

Herhangi bir mekanik enerjiyi elektrik akımına çeviren aygıt; elektrik üreteci, jeneratör, dinamo

Üretimle uğraşan kimse; yetiştirici, müstahsil, prodüktör, tüketici karşıtı

Maddi refahın yaratılması, dağılımı ve değişimi konularını kapsayan ekonomik etkinliklerin tümü

Konuşma dilini inceleyerek özne ve fiilden oluşan çekirdek cümleyi birim olarak ele alıp belli bir sıra izleyen dönüştürümlerle sonsuz sayıda cümle türetme yollarını açıklamaya çalışan dil bilgisi

Sonucunda maddi ürünlerin değil, hizmetlerin doğduğu etkinlikleri kapsayan üretim alanı

Üreticinin işi

Üretilebilmek işi

Üretilme ihtimali veya imkânı bulunmak

Üretilmek işi

Üretilmek işi

Üretme işi yapılmak

Belirli faaliyet ve işlemler sonucu yeni bir mal veya hizmet meydana getirme; istihsal, prodüksiyon, tüketim karşıtı

Üretim sürecinde kullanılan iş, araç ve gereçlerin bütünü

Ekonomide üretim fazlalığı

Fabrikalarda ürünün daha hızlı bir biçimde üretilmesi amacıyla üstünde çeşitli parçaların takıldığı, çeşitli işlemlerin yapıldığı hareketli şerit

Toplum hayatında insanların yaşamları için gerekli olan şeyleri elde etmelerinin tarih içinde gösterdiği türlü düzenlemeler olan kölecilik, sermayecilik, toplumculuk vb.nin her biri

Bir toplumdaki insan ögesi, üretim araçları, üretim deneyleri ve alışkanlıklarının bütünü

Toplum hayatında maddi zenginliklerin üretimi, değişimi ve dağılımı süreci içinde toplum üyeleri arasında ortaya çıkan ve insan bilincinden bağımsız olarak var olan nesnel, maddi ilişkiler

Anamalı olmayan işçilere kendi aralarında ortaklık kurma imkânı sağlayan kooperatif sistemi

Üretimle ilgili

Üretmek işi

Üretme gücü olan, çok üreten

Üretken olma durumu

Üretmek işi

Aynı türden canlıları çoğaltmak

Ürettirmek işi

Üretme işini yaptırmak

Üreyebilmek işi

Üreme ihtimali veya imkânı bulunmak

Üremek işi

Suda çok az eriyen, soda ve amonyakla birleştiğinde kısmen eriyebilen, asit ve nötr tuzlar oluşturan asit (C5H4N4O3)

Çok ürken, korkuya çabuk kapılan; ürkekçe

Ürkekleşmek durumu

Ürkek duruma gelmek

Ürkek olma durumu

(ürke'kçe) Ürkek bir biçimde

Ürkmek işi; tevahhuş

Bir şeyden korkup sıçramak; tevahhuş etmek

Ürkü veren

Ürkme duygusu

ürkütmek

Ürküntü veren

Ürküntü vermeyen

Ürkme, çekinme duygusu veren

Ürkünç olma durumu

Ürkü vermeyen

Ürkütmek işi

Ürküntü vermek

Ürkme, çekinme duygusu veren, ürküten

Ürkütücü olma durumu

Ürkütülmek işi

Ürkütme işi yapılmak

Ürkütülmek işi

Ürkütmek işi

Ürkmek işi

İdrardan alınan örnekle yapılan bakteri kültürü

İdrar yolu hastalıkları hekimi; bevliyeci

Böbrek ve idrar yolları hastalıkları ile erkek üreme sistemi bozukluklarıyla uğraşan bilim dalı; bevliye

Üroloji ile ilgili

Ürpermek işi

Ürpermek işi

Korku, tiksinti, üşüme vb. yüzünden tüylerin dikilip derinin nokta nokta kabarmasıyla görülen ani titreme; ifildemek

Ürperme duygusu

korkutmak

Titreşimi olan

Ürpertmek işi

Ürperti vermek

İnce kabuklu bir tür erik; üryani

beceriksiz kimselerin iyilik yapayım derken zarara yol açtıklarını anlatan bir söz

Doğadan elde edilen, üretilen yararlı şey; hasılat, mahsul

Üretilen maddelerin, değişik ve yaygın çok çeşitlilik durumu

Ürünü olan

Ürünü olmayan

Ürünsüz olma durumu

"bağırıp çağırarak başkalarını korkutmak isteyen kimseden zarar gelmez" anlamında kullanılan bir söz

Ürüşmek işi

Hep birden ürümek

Bir sayının üstüne yazılan ve kendisiyle kaç defa çarpıldığını gösteren sayı; kuvvet: 53 anlatımında 3 rakamı üstür, 5 ise tabandır

Esirler, köleler

Yüksek aşamadaki yeniçeri subaylarının giydikleri, yarısı arkaya sarkan uzun bir börk

Topraktan veya madenden yapılmış çorba tası, çukur çanak

Üslenmek işi

Üslenmek işi

Bir yeri kendine üs seçerek orada yerleşmek

Sanatçının görüş, duyuş ve anlayışındaki kendine özgü anlatış biçimi; biçem, hava, stil

Üsluplaştırmak işi

Doğal biçimlerin görünüş özelliklerini yitirmeden yalınlaştırılması ile motif oluşturmak

Üslubu olan

Üslubu olmayan

Üslupsuz olma durumu

Üslubu beğenilen yazar

Üsluba gösterilen aşırı özen

Bir şeyin yukarı, göğe doğru olan yanı; üzeri, fevk, alt karşıtı

Atmosferin üst katmanlarında yıl boyu düzenli olarak alizelere ters yönde esen rüzgâr

Alt anlamlı sözlük biriminin anlamını kapsayan anlam

Üst anlamı olan

Bir sözlük biriminin bir veya birden çok alt anlamlı sözlük biriminin anlamını kapsama ilişkisi

Kameranın göz seviyesinin üstünde kalan bölümü çeken açısı

Giyecekler, giysiler; giyim kuşam

yukarı yanı, yukarıda olan bölümü

Başka bir bitkinin üzerinde biten ancak asalak olmayan (bitki); epifit

Deriyi oluşturan iki tabakadan dışta olanı; epiderm

Üst derinin altında bulunan hücre katmanı

Dille ilgili bir konuyu veya kavramı anlatmak için kullanılan dil

Takımla oynanan bazı top oyunlarında, iki dikey kale direğinin üzerinde bulunan yatay direk

Üst damak üzerinde sıralanan dişlerin her biri

Dudaklardan üstte bulunanı

Trafik akışını kesmemek için bir yolun üstünden geçirilen köprü biçiminde geçit

Bir yıldızın ufuk üzerinde en yüksek noktadan geçiş durumu; yücelim

Gemilerde güvertenin yüksekte kalan bölümü

Görüş, irade vb. nitelikleri yüksek, yetenek ve erdemleri herkesten üstün olan insan

Bulunulan yere göre bir üst daire ve bölüm

Toplumun bir bölümü tarafından ulaşılmaz olduğuna inanılan para, bilgi vb. şeylere sahip sınıf

Bir dil alanı içinde siyasi, ekonomik veya kültürel egemenlik sonucunda etkili olan dil

Güneş’in Dünya ile iç gezegenlerden Merkür veya Venüs’ün arasında kaldığında Dünya’ya olan en uzak konumu

Kendilerine bağlı kurum veya kuruluşların yaptıkları işleri denetleyen ve onaylayan üst bir birim

İçinde bulunulan lig maçlarının bir üst ligi

Yüksekten

üstünlük taslayarak söz söylemek

Bir kimsenin ana, baba, dede ve nineleri; usul (I)

Bir üst sınıf veya ileri sınıf

İleri gelenler sınıfı

Olup olacağı, sonuç olarak

yukarı yanı, yukarıda olan bölümü

Çenenin üst bölümü, üst dudağın bulunduğu yöndeki çene

yenmek

Çok kalabalık, sıkışık

çakışmak

Bilim veya sanat alanlarından herhangi birinde üstün bilgisi ve yeteneği olan kimse

Üstat olma durumu

Üstat gibi, üstadın yaptığına benzer bir biçimde üstada yakışır tarzda; üstadane

Bir mal değişiminde, malı daha değerli olanın aldığı para

herhangi emek harcamadığı hâlde bir de para kazanmak

bir mal değişiminde malı değerli olana bir miktar para ödemek

aynı mala birkaç kişinin talip olması durumunda fiyatı artırmak

suçlu olduğu hâlde karşısındakini suçlamak

Üstü olan

Üstelemek işi; tekit

Bir düşünce veya istek üzerinde tekrar tekrar durmak; tekit etmek

Üstelenmek işi

Üstelenmek işi

Üsteleme işine konu olmak

Üstelemek işi

Üste verilen şey, fazladan verilen şey; fark

Üstenmek işi; taahhüt

Bir iş yapmayı üstüne almak; taahhüt etmek

bir işi beklenildiği yapmak, becermek, başarmak

Orduda rütbesi teğmenle yüzbaşı arasında olan subay

Üsteğmen olma durumu

Üstlenmek işi

Üstlenmek işi

Üstlenmek işi; deruhte, taahhüt

Üstüne almak; yüklenmek, deruhte etmek

Belden üst kısmında giysi olan

Üst olma durumu

Binbaşı, yarbay ve albay rütbesindeki subaylara verilen genel ad

Belden üst kısmında giysi olmayan

Üstü başı bulunmayan, giysisi olmayan

Üstsüz olma durumu

Tepeden, yüksekten

kendini üstün görerek üst perdeden konuşmak

kibirli, gururlu bir biçimde

Altyapı üzerine kurulan, oturmaya veya üretime yarayan yapıların tümü

Üstyapı ile ilgili

Orduda astsubaylığın ikinci aşaması olan, çavuşla başçavuş arasındaki görevli

Üstçavuş olma durumu

giyecekleri çok eski olmak

hesaptan artakalan az miktardaki paranın alınmaması, bahşiş olarak bırakılması sırasında söylenen bir söz

Açık ve kesin olmayan; eskülabi

Boyacılıkta kullanılan zehirli, bazik kurşun karbonat

Üstübeç veya tutkaldan, dövülmüş tebeşir tozu ile hazırlanan, dış hava etkisine açık ve dar olan yarık ve çatlakları doldumak amacıyla kullanılan onarma macunu

"Tanrı esirgesin, üstümden uzak olsun" anlamında kullanılan bir iyi dilek sözü

Benzerlerine göre daha yüksek bir düzeyde olan, onları geride bırakan

bir şeyi veya kimseyi başkasından daha değerli bulmak veya görmek

benzerlerinden daha yüksek düzeyde olmak

bir kimseye, bir şeye başkasından daha çok değer vermek

Çok büyük giderlerle çevrilen, kalabalık oyuncu kadrosuna sahip, göz kamaştırıcı süs ve giysili, büyük reklamlarla piyasaya sürülen ancak sanat yönünden genellikle büyük bir değer taşımayan film

Algılama, öğrenme, düşünme, fikir yürütme, karar verme, sorun çözme, bedeni kontrol edebilme, iletişim kurma vb. yeteneklerin ve becerilerin normalin üstünde olduğu zekâ

Üstün zekâya sahip olan

Üstün zekâlı olma durumu

bir işe önem vermek, bir işle yakından ve sürekli ilgilenmek

birinde emeği, iyiliği, hakkı bulunmak

mal, artırma sonucunda bir kimsenin olmak

"üstündekinden başka hiçbir şey kalmadan" anlamında kullanılan bir söz

aradan herhangi bir zaman geçmek

bir durumu çok belli olmak

bir şeyi ödev olarak kabul etmemek

durumu belirgin bir biçimde anlaşılmak

giysi, giyecek bol ve biçimsiz olmak, yakışmamak

daha önceden yapılmış bir işi, denetlemek amacıyla yeniden gözden geçirmek

aşırı derecede kibar davranmak

perişan etmek, çok yormak

Bir konu hakkında, ... konusunda, ... ile ilgili; üzerine, dair

bir işi yapmaya söz vermek, ödev alınmak

bir davranışın kendisine karşı olduğunu sanarak tedirgin olmak, alınmak

bir suçu birine yüklemek

yerinde bir düşünce ileri sürmek

ağır bir biçimde sövmek

bir işten umudunu kesmek, o işin olacağına inanmamak, o işten vazgeçmek

sabah yataktan geç kalkmak

bir kimseyle veya bir şeyle çok ilgilenmek

aşırı derecede sıkılmak, pek bunalmak

bir şey yapılırken veya konuşulurken çıkagelmek

bir malın tapusunu kendi adına yazdırmak

bir işe el atmak, karışmak

sevdiği birinden başkasını sevmemek

güneş doğmadan önce kalkmak

üstünüze afiyet

güçlükler birinin omuzlarına yüklenmek

belli bir işi aralıksız bir biçimde yapmak

katmak, eklemek

kocası, başka bir kadın almak

olağanüstü, o ana kadar görülmemiş bir şey yapmak

kendisiyle ilgili saymamak

daha üstü, iyisi bulunmamak

hakkı yokken bir şeyi kendisine mal etmek

isteyerek örtmek, gizlemek

birini severken bir başkasını daha sevmek

kendini kötü bir işin veya kimsenin hedefi hâline getirmek

bir şeye veya kimseye sevgi, özen göstermek

bir şeyin veya bir kimsenin kusurlu olabileceğini kabul etmemek

üzüntüyü, kusuru artıracak durum yaratmak

zor olan bir işi daha da zor hâle getirmek

bir şey yapmasını baskı yaparak istemek

görevi olmamak, o görev kendini ilgilendirmemek

bir malın tapusunu kendi adına yazdırmak

hakkı yokken bir şeyi kendine mal etmek, bir şeyi alıp vermemek

"bundan daha iyisi olamaz, hepsinden iyisi bu" anlamında kullanılan bir söz

saldırmak

korkutmak, yıldırmak amacıyla saldıracakmış gibi yapmak

kendisinin de sorumlu olduğu bir işin ağırlığını başkalarına yüklemek

yamanmak

kendi üzerine almak, muhatap olmak

saldırarak üzerine abanmak

tembel, uyuşuk, cansız, miskin

Fazla olarak

çekinmeden sonucu tehlikeli olabilecek bir şeyle uğraşmak, yılmamak

İnceliklerine inmeden, özen göstermeden; gelişigüzel, baştan savma, yalan yanlış

Üstünleşmek durumu

Üstün duruma gelmek

Üstün olma durumu; faiklik, faikiyet, galebe, rüçhan, avantaj

Sıfat veya zarflara karşılaştırmaya dayalı olarak kazandırılan üst anlam derecesi

Kişinin kendini bazı yönlerden veya genellikle insanların çoğundan üstün görmesi; üstünlük hissi, üstünlük karmaşası, üstünlük kompleksi

Üstünsemek durumu

Üstün, iyi, yeğlenir olduğuna inanmak

gebeyken aybaşı olmak

kötü ve yararsız kabul etmek, gözden çıkarmak

hastalıktan söz ederken karşısındakinin o hastalığa tutulmaması dileğiyle söylenen söz

Gemi kalafatında, işliklerde, buharlı makinelerde, temizlik işlerinde, otomobilcilikte kullanılan genellikle yoluntu ve artık pamuk ipliği veya didilmiş kenevir

Üstüpülemek işi

Üstüpü ile silmek veya temizlemek

Silindir biçiminde olan

Ütmek işi

Bir şeyi, tüylerini yakmak için alevden geçirmek

Gerçekleştirilmesi imkânsız tasarı veya düşünce

Ütopyalara inanan

Ütopyacı olma durumu

Genellikle giysilerin buruşukluklarını gidermek için bunların üzerinden geçirilen kızgın demir araç

Ütü yapılırken ütünün altına konulan ateşe dayanıklı veya yanmaz madde

Ütülenen şeyin yanmaması için üzerine serilen, nemli veya kuru olarak kullanılan ince pamuklu bez

Sıcaklık veren bir levha ile bunun üzerinde çamaşırı sıkıştırmak için bir pedalla döndürülen, silindirden yapılmış makine

Üzerinde ütü yapılan yüksek ayaklı araç; ütü tahtası

Giysilerin omuz ve kol ağızlarının kolaylıkla ütülenmesini sağlayan, içi pamukla dolu araç; kambur

İşi kumaş, giysi, çamaşır vb. ütülemek olan kimse

Ütücü olma durumu

Ütülemek işi

Ütü ile buruşukluklarını gidermek

Ütülenmek işi

Ütülenmek işi

Ütüleme işine konu olmak

Ütületmek işi

Ütülü duruma getirtmek

Ütüleyebilmek işi

Ütüleme ihtimali veya imkânı bulunmak

Ütülmek işi

Oyunda, yenilmek, kaybetmek

Ütülenmiş, ütü ile buruşuklukları giderilmiş

Ütülenecek olan, ütüye ayrılmış olan

Yeni ütülenmiş

Ütülenmemiş veya ütüsü bozulmuş

Çifte koşulan öküzleri yürütmek için kullanılan, ucuna nodul çakılmış uzun değnek; gönder

Yalnız yasaca akraba sayılan, aralarında kan bağı bulunmayan, öz olmayan

Öz olmayan anne; analık, üvey ana, cicianne

Öz olmayan baba; babalık, cicibaba

Karı kocanın her birine göre öbürünün ayrı bir eşinden dünyaya gelmiş olan evlat; üvey çocuk, emeksiz evlat

horlamak, haksızlık etmek, iyi davranmamak

dışlamak

Anaları veya babaları ayrı olan kardeşlerden her biri

Karı kocanın her birine göre öbürünün ayrı bir eşinden dünyaya gelmiş olan kız çocuk; kızlık

Karı kocanın her birine göre öbürünün ayrı bir eşinden dünyaya gelmiş olan erkek çocuk; oğulluk

Güvercinlerden, korularda yaşayan, eti için avlanan, boz renkli bir kuş (Streptopelia turtur)

Üveymek işi

Güvercin, kumru vb. kuşlar, göğüslerinden ötmek

Gülgillerden, orta boylu bir ağaç (Pirus sorbus)

Herhangi bir topluluğu oluşturan bireylerden her biri; aza

bir kuruluşa üye olarak girmek

Bir meclisi, derneği veya kurulu oluşturan üyelerin toplamı olan sayı

Üye olma durumu

Bir kurum ve kuruluşa üye olurken ve üyelik sırasında yıllık olarak ödenen önceden belirlenmiş ücret; üye aidatı

herhangi bir sebeple bir üyenin bağlı olduğu kuruluşun çalışmalarında yer almasını veya toplantılarda bulunmasını belirli bir süre için engellemek

üye olma niteliğini kaybetmek

Eyerin iki yanında asılı bulunan ve hayvana binildiğinde ayakların basılmasına yarayan, altı düz demir halka

Eyerin sağına ve soluna takılan üzengi demirini özel toka ile eyere bağlayan kayış

Orta kulakta üzengiye benzeyen küçük bir kemik

Bir kemerin iki yanında ayaklar üzerine gelen ilk taş

Üzengilemek işi

Koşturmak için hayvana üzengi ile vurmak

Üzengilenmek işi

Hayvan, üzengi ile vurulmak

Üzengisi bulunan

Üzengisi bulunmayan

Manevi hazdan yoksunluk

... amacıyla

Vücudun beden bölümü

Bir şeyin üstünde

bir işe önem vermek, bir işle yakından, sürekli ilgilenmek

bir kimsenin kişiliğinin oluşumunda etkin olmak

mal veya iş, artırma sırasında bir kimsenin olmak

etki bırakmak

bir şeyi ödev edinmemek

sıkıntı veren bir iş veya durumdan kurtulmak

bol ve biçimsiz olmak

-den dolayı

bir işi görev edinmek, deruhte etmek

üstüne alınmak

üstüne atmak

üstüne bir bardak su içmek

üstüne bir iki güneş doğmak

üstüne düşmek

üstüne koymak

üstüne oturmak

üstüne titremek

üstüne toz kondurmamak

üstüne tuz biber ekmek

yaşanan durumu veya olayı daha da kötüleştirmek

üstüne varmak

üstüne vazife olmamak

üstüne yaptırmak

üstüne yatmak

üstüne yok

üstüne yüklenmek

üstüne yürümek

üstüne yıkmak

üstüne çekmek

üstüne çullanmak

duygu, durum vb. bastırmak, kaplamak

üstüne ölü toprağı serpilmiş gibi

üstüne üstüne gitmek

üstünüze afiyet

Sedef otugillerden, yaprakları almaşık, çiçekleri beyaz renkte, susama benzeyen tohumları acı olan, halk hekimliğinde tedavi amaçlı, tütsü olarak kullanılan bir bitki (Peganum harmala)

Üzülmüş, üzüntü duymuş; mahzun, melul, meyus

Kaya balığıgillerden, kemikli, küçük bir balık (Collionymus İyra)

Üzgün olma durumu

Topraktan yapılmış, kulpsuz, küçük çömlek

Üzmek işi; tazip

Üzüntü vermek

Üzüntü veren; fena (I)

Üzücü olma durumu

Üzülebilmek durumu

Üzülme ihtimali bulunmak

Üzülmek durumu

Üzme işine konu olmak

Üzülüvermek durumu

Çabucak üzülmek

Üzülmek durumu

Asmanın taze veya kuru olarak yenilen ve salkım durumunda bulunan meyvesi

Üzüm çubuğunun ve dallarının asılarak yetiştirilmesi sonucu oluşturulan asma

Üzümün önce çiğnenerek, ezilerek şıra durumuna getirilmesi sonra kazanda şeker ve üzüm topağı ile kaynatılması sonucu elde edilen pekmez

Üzüm tanelerinin dizi dizi bulunduğu salkım

Üzüm suyundan yapılan sirke

Anlamlarını pekiştirmek için üzmek ve üzülmek fiillerine getirilen bir söz

"her zaman bir arada bulunan, arkadaşlık eden kimseler, birbirlerine huy aşılar" anlamında kullanılan bir söz

Üzümün ezilerek suyunun çıkarılması ve dinlendirilmesi ile elde edilen şıra, dinlendirilmiş üzüm suyu

Üzüm yetiştiren veya satan kimse

Üzümcünün işi

İnce uzun gövdeli, ön kanatlı ve ince duyargalı küçük kelebek

İçinde üzüm olan

İçine üzüm konularak yapılan kek

Üzümü andıran, üzüme benzeyen, üzüm gibi

İçinde üzüm olmayan

her şeyde bir eksiklik bulmak, güç beğenir olmak

"yararlandığın şeyin nereden geldiğini araştırma" anlamında kullanılan bir söz

Olması istenilmeyen olaylardan doğan ruh tedirginliği; burkuntu, üzünç, dert, eza, meyusiyet, teessür

tedirginlik yaratmak, sıkıntı ve huzursuzluğa yol açmak

Üzüntüsü olan; acılı, üzünçlü, müteessir

Üzüntüsü olmayan; acısız

Üzüntüsüz olma durumu

İkiden sonra gelen sayının adı; se (II)

Gelişme koşusunun verdiği hızla tek ayak üzerinde sıçrayıp aynı ayak üzerine düştükten sonra dingin bacakla bir adım atarak yine bu bacakla üçüncü sıçramayı yapmak kuralına bağlı olarak vücudu yerden koparıp üç sıçrama ile uzağa kondurma; üç adım

İslam inancında kutsal sayıldıkları için ayrı bir önem taşıyan, ay takvimine göre recep, şaban ve ramazan aylarına verilen toplu ad

Üç ayda bir ödenen emekli aylığı

yaklaşık olarak, az bir farkla

kararsızlık içinde, düşünerek, bir karara varmaya çalışarak gezinmek

Üç başı olan

Un, şeker ve tuzu anlatan bir söz

Nicelik yönünden az

Klasik tiyatroda yer, zaman ve konu birliğini esas alan kural

Eninden ve boyundan başka derinliği de olan; üç buutlu

Görüntüsü en ve boydan başka derinlik duygusu da uyandıran, özel gözlüklerle izlenen film

Üç boyutlu olma durumu

Yarım yamalak, üstünkörü olan

çok korkmak

Açıköğretim Üniversitesinin İktisat ve İşletme Fakültesinin lisans veya ön lisans programlarında en fazla üç dersten başarısız olup bu dersleri başarması durumunda mezun olabilecek öğrenciler için bahar döneminin sonunda yapılan sınav; üç ders imtihanı

Toplumun Tanrı bilimi, fizikötesi ve tanıtlı olmak üzere üç durumdan geçerek geliştiğini savunan Auguste Comte yasası; üç hâl kanunu

İki düzlem kesiştikten sonra üçüncü bir düzlemi eğik olarak kestiğinde ortaya çıkan (açı)

Genellikle köylü kadınlarının giydiği üç ayrı etekten oluşmuş özel bir giysi

Üç etek giymiş olan

ömrün kısalığını anlatan bir söz

Üç katı olan; tripleks

gördüğü ve duyduğu bir olay hakkında görmemiş, duymamış gibi davranmak ve bu konuda konuşmamak

eline önemsiz bir imkân geçtiğinde büyük işlerin düşüne kapılanlar için söylenen bir söz

Tam olmayan cümlelerin başına veya sonuna, alıntı cümlelerin içinden çıkarılan bölümlerinin yerine yan yana konulan noktalama işaretinin adı (...)

Çok yaşlı (kimse)

Bir ayağında üç parmak bulunan (hayvan)

Fotoğraf makinesi, televizyon kameraları vb. aletlerin üzerine oturduğu üç ayaklı düzen

İzmir'de üretilen bir tütün türü

fiyat üzerinde küçük farkları önemsememek

Üç sayısının üleştirme sayı sıfatı

Yaklaşık üçü beşi bir arada

Üçer üçer sıralanmış

Aynı doğrultuda bulunmayan üç noktanın ikişer ikişer birleştirilmesi ile meydana gelen, üç kenarlı ve üç açılı kapalı yüzey; müselles

Tabanı üçgen olan piramit

Tabanı üçgen olan prizma

Üçgenleşmek işi

Üçgen biçimini almak, üçgene benzemek

Üçgenin sınırladığı düzlemsel bölge

Bir tür yonca

Bir kumaş örgüsünde üç ipliğin bir iplik yerine kullanılması

karşısındakini şaşırtarak aldatmak

Oynatıcının el çabukluğuyla yer değiştirip kapalı olarak bıraktığı, ikisi aynı, biri değişik üç iskambil kâğıdından değişik olanını bulmaya dayanan hileli oyun

Üçkâğıt oyunu oynatan kimse

Üçkâğıtçının işi

Üçlemek işi

Üçe çıkarmak

Halkın inançlarına göre bir kutup, iki erenden oluşan üç kişilik ermişler topluluğu

Halk inançlarında yaşayan ermişler topluluğu

Üçleşmek işi

Üçe çıkmak, bir veya ikiyken üç olmak

Üç parçadan oluşan, kendinde herhangi bir şeyden üç tane bulunan; müselles, troyka

At yarışlarında aynı koşuda ilk üçü tahmin etmeye yönelik müşterek bahis oyunu

At yarışlarında aynı gün üzerine bahis konulan ve birbiri ardınca düzenlenen üç koşunun birincilerini tahmin etme biçiminde oynanan oyun

Üç tanesi bir arada bulunan, üç tane alabilen, üç taneden oluşmuş

Üç taşla oynanan bir tür çocuk oyunu

İkisi arkada, biri önde üç tekerleği olan, çocukların düşmeden binmesi için yapılmış araç

Üç teli olan saz

İslam hukukuna göre kocanın üç defada üç kez “boş ol” sözünü tekrarlayıp karısını boşaması hakkında kullanılan söz

Büyük balıkları avlamak için kullanılan ucu üç çatallı zıpkın

Çocuklar için yapılan keman

Üç sayısının sıra sıfatı, sırada ikinciden sonra gelen

Altılı ganyanda yer alan üçüncü koşu

Hemen hepsi eski sömürgeler olan, ulusal bağımsızlıklarını kazanmış veya bu uğurda mücadele veren Asya, Afrika ve Latin Amerika ülkeleri

Konuyla doğrudan ilgisi olmayan kişi

Gemi, tren vb. taşıtlarda veya tiyatro, sinema vb. yerlerde normal tarifeden ucuz olan ve daha az hizmet verilen mevki; üçüncü sınıf

Derecelendirmede üçüncü sırada olan

Basketbolda onar dakikalık bölümlerden üçüncüsü

Organik bir birleşiğin formülünde öbür üç karbon atomuna bağlı olan (karbon atomu); tersiyer

Üçüncü olma durumu

Birinin yalanladığı, ötekinin doğruladığı iki önermeden birinin doğru olması gerektiğini, üçüncü bir ihtimalin söz konusu olmayacağını anlatan yasa

Üçü bir arada doğan (çocuk)

Bir dizenin hem ritmik hem anlam olarak üç ayrı öbek oluşturması

Üçüzleri olan (ana)

Çoğunlukla ayın neden olduğu, yerin dönme ekseninin yaptığı koni hareketindeki dönemsel salınım; nütasyon

Çok üşenen; üşengen

Üşengeç olma durumu; üşenç, üşengenlik, tekâsül

Üşenmek işi

Üşenmek işi; erinme

Kendinde bir gevşeklik duyarak bir işi yapmaya isteği olmamak; erinmek

Üşümek işi

Isı yokluğundan, azlığından veya ısı kaybından etkilenmek, soğuğun etkisini duymak

Toplanma, üşüşme, üşüşüp bir araya gelme

üşüşmek

"birlikten güç doğar" anlamında kullanılan bir söz

Üşütmek durumu

Üşümesine sebep olmak

Aklını yitirmiş, delirmiş (kimse)

Üşüyebilmek işi

Üşüme ihtimali bulunmak

Üşüşmek işi; üşme

Her yandan çokça bir araya gelmek, toplanmak, birikmek; üşmek

Üşüşüvermek işi

Çabucak üşüşmek