Ş harfi ile başlayan kelimeler

Mesleği araba kullanmak olan sürücü

Şoförler arasında kullanılan ve kendilerine özgü deyim ve argoyu içeren konuşma tarzı

Genellikle otobüs, kamyon, minibüs vb. kara taşımacılığı yapan araçlarda şoföre veya yolculara yardım eden kimse; muavin

Taşıtlarda sürücünün oturduğu ön koltuk

Ağır vasıtaların önünde yer alan, şoförün ve yanındakilerin oturması için düzenlenmiş bölüm

Osmanlı Devleti'nde, bugünkü belediye zabıtası görevini yapan, şehrin temizlik ve güzelliğiyle ilgilenen yerel yönetim

Dizel motorlu denizaltının su altında uzun süre kalmasını sağlayan düzen

Özensiz, düzensiz olan (kimse)

Şerbet katılmış olan; şuruplu, şireli

Şamarlamak işi

Bazı bitkilerin havada uçuşan uzun ve ince tüylü tohumu

Olması başka durumların gerçekleşmesini gerektiren şey; koşul, kayıt (I)

Şövalye geleneği çerçevesinde yetişen kimselerin taşıdığı kahramanlık tavrı

trafikte hız durumuna ve yol şartlarına göre belirli kurallar içinde bir yol şeridinden diğerine geçmek

benzer gibi görünen iki şeyin aslında birbirinden farklı olduğunu anlatmak için söylenen bir söz

Keçe, hasır, kumaş, ip vb. ile yapılan başlık; kapela

kendi kimliğinin veya düşüncelerinin dışında başka birinin kimliğini geçici olarak taşımak veya onun düşünceleriyle ortaya çıkmak

Şutlamak işi

Yapı gereçlerinin yığılıp saklandığı veya işlendiği yer

Tiyatro, sinema vb. yerlerde şeref konuklarına ayrılan özel loca

Şiir havasında olan

Bakışları sert ve keskin olan

söylenilen gerçek sözü şaka gibi kabul etmek

Görkemli, etkileyici olan

bir söz veya durum karşısında söyleyecek sözü kalmamak ve takdir etmek

Şapka yapan veya satan kimse

Şarkılaştırılmak durumu

Kendisine saygı duyulan bir kimse, bir yere gelerek oradakileri mutlu etmek; onurlandırmak

Hareketli ve becerikli çocuk

Şifrede kullanılan işaretleri gösteren liste

Şişmanlatmak işi

birçok yerden, rastgele yerden

Şımarık olma durumu

Aptal, alık, şaşkın duruma gelmek; aptallaşmak

İri bir tür akdoğan

Şahlanmak işi

Ay takviminin sekizinci ayı, üç ayların ikincisi

Şabanlaşmak durumu

Aptal, alık, şaşkın duruma gelmek; aptallaşmak

aptallık etmek

Aferin, bravo anlamında takdir ve beğenme sözü

Üzerindeki harf ve şekillerin çevre çizgileri kalem ucu girecek biçimde oyuk olan, bu çizgilerden kalemle istenilen biçim elde edilen, metal veya plastikten cetvel

kullanılmak üzere örnek elde etmek

Bir düşünceyi enine boyuna irdelemeden olduğu gibi benimseyen veya kabullenen kimse

Şabloncu olma durumu

Şablona benzer, şablon gibi

Sevinçli, neşeli olan

neşelenmesini, sevinmesini sağlamak

sevinmek, memnun ve mutlu olmak

Genellikle cami avlularında bulunan, çevresindeki musluklardan ve ortasındaki fıskiyeden su akan, üzeri kubbeli veya açık havuz

Güneş doğmadan az önce beliren aydınlık

birden önemli bir durumla karşı karşıya olduğunu anlamak

Güneşin doğduğu anda görülen pembelik

güneş doğmadan az önce ortalık aydınlanmaya başlamak

Şafaklamak durumu

Elini güneşe karşı siper ederek bakmak

Şafaklandırmak işi

Şafaklama işini yaptırmak

Şafaklaşmak işi

Şafak rengini almak

Bir makinenin dönme hareketini öteki parçalara aktaran ve ucuna dişli çarklar, tekerlekler veya pervane bağlanan demir mil

aşırı yorgunluk, üzüntü, yıpranma gibi sebeplerle bedensel ve ruhsal yönden dengesini kaybederek kötü görünmek

Bal konulan ufak tekne

İran veya Afgan hükümdarı

Divan edebiyatında bir şiirin en güzel beyti

Boynun iki yanında, kanı başa taşıyan aort damarlarından her biri

Satranç oyununda yenme

at ön ayaklarını yerden kesip arka ayakları üstünde durmak, şahlanmak

Hükümdarla ilgili, hükümdara özgü olan

İri bir tür akdoğan

Kendi türünde mükemmel olan, üstün ve kalıcı nitelikte eser; başyapıt, başeser

üstün, kalıcı niteliği olan bir eser ortaya koymak

En üst derece

Kartalgillerden, Avrupa ve Asya'nın dağ, orman ve çalılıklarında yaşayan, 50-55 santimetre uzunluğunda yırtıcı bir kuş (Buteo buteo)

Bakışları sert ve keskin olan

Avcı şahin yetiştiren ve avda kullanan kimse

Osmanlı Devleti’nde şahincilerin yöneticisi olan kimse

Şahincinin yaptığı iş

Bölgelerindeki trafik kazalarına, trafik yoğunluğuna bakan, yol açma hizmetlerinde görev yapan, motosiklet üzerinde tek olarak devriye gezen emniyet grubu

Şahinleşmek durumu

Herhangi bir düşünce konusunda keskinleşmek, sertleşmek, katı bir durum sergilemek

tanık olmak

birini tanık olarak göstermek

tanıklık etmek

bir kimsenin herhangi bir sebeple çirkinliği veya durumunun kötülüğü artmak

Şahlanabilmek işi

Şahlanma ihtimali veya imkânı bulunmak

Şahlandırmak işi

Şahlanmasına sebep olmak

Şahlandırmak işi

Şahlanmak işi

At, ön ayaklarını yerden keserek arka ayakları üstünde durmak; şaha kalkmak

Şahlanmak işi

Şah olma durumu

Başının insan, gövdesinin yılan biçiminde olduğuna inanılan efsanevi yaratık

Vurucu ağırlığın, mekanik olarak yükselmesi ve düşmesi sonucu dövme işlemi yapan makine

Şahmerdan kullanan kimse

Şahmerdancı olma durumu

Anadolu ve İran'da devlet kurmuş halklarda devlet görevlisi

Eski Türk mimarisinde odanın karşı ön cephesinde yer alan üç yanı pencereli çıkma; şahniş

Şahnişini olan

Sık ve derin yarıklar hâlinde

Aracısız, kendi (kendim, kendin ...) olarak; bizzat

Kişiye ait işler

söz edilen konudan uzaklaşarak olumsuz yönleriyle kişiler üzerinde durmak

şahsiyat yapmak

Şahteregillerden, tarla ve yol kenarlarında yetişen, 20-40 santimetre yüksekliğinde, çiçekleri hekimlikte kullanılan, çok yıllık ve otsu bir bitki (Fumaria officinalis)

İki çeneklilerden, şahtere vb. türleri içine alan küçük bir bitki familyası

İnce donanma gemilerinden biri

yaptığımdan daha çok özveride bulunamam

Bir iş, proje vb.nin gerçekleştirilmesi sırasında yanlışlık, yolsuzluk yapıldığı düşüncesi

bir iş, proje vb.ni gerçekleştirirken yanlışlıklar, yolsuzluklar yaptığı düşünülmek

Şaibesi olan

Şaibesi olmayan

Şaibesiz olma durumu

Şiir söyleyen veya yazan kimse; ozan

Şaire yakışır biçimde; ozanca

Şaire yakışır bir biçimde, şair gibi davranma durumu; ozansılık

Kadın şair

Şairi andıran, şaire benzeyen, şair gibi; ozansı

Şairi andırma, şaire benzeme, şair gibi olma; ozansılık

Şairleşmek durumu; ozanlaşma

Şair durumuna gelmek; ozanlaşmak

Şair olma durumu; ozanlık

Eni geniş bir şeyle vurulduğunda çıkan ses

ansızın

Eller birbirine vurulduğunda çıkan ses

Güldürmek, eğlendirmek amacıyla karşısındakini kırmadan yapılan hareket veya söylenen söz; latife

bir kimseye eğlenmek amacıyla takılmak

bir türlü inanamamak

bir durum veya iş hafifsemeye, dikkatsizliğe gelmemek

şakaya dayanmak, katlanmak

Önemsemeyerek

"işi ciddiye almadık ama" anlamında kullanılan bir söz

bir şeyi, şaka yapmış olmak için söylemek

şaka niteliğinde bir şey yapmak veya söylemek

Ciddi bir şeye şaka görünümü vererek

Şaka yapmasını seven, şakalaşmadan hoşlanan; latifeci

Şakacı olma durumu

Şaka olarak, şaka diye; şakacıktan, mahsus (I)

Göz, alın ve yanak arasında, elmacık kemiğinin üstünde bulunan çukurumsu bölge; duluk

çok sinirlenmek

yaşlanmak

Şakalaşabilmek işi

Şakalaşma ihtimali veya imkânı bulunmak

Şakalaşmak işi

Karşılıklı olarak şaka etmek, şaka yapmak

Şakalaşmak işi

Şaka içeren, içinde şaka bulunan

Şakaya benzer biçimde

"hatır gönül tanımaz, gerekeni yapar" anlamında kullanılan bir söz

Şaka yapmaksızın, ciddi olarak

söylenilen gerçek sözü şaka gibi kabul etmek

şakaya katlanır olmak

şakaya dayanamamak

ciddi bir şeyi açıktan açığa söyleyemeyip şaka görünümü vererek söylemek

şakaya vurmak

ciddi bir söz veya davranışı şaka yoluyla geçiştirmek

el ve dil ile yapılan şakadan, hoş olmayan bir sonuç veya kavga çıkmak

şakayken kaka olmak

Düğün çiçeğigillerden, çiçekleri türlü renkte, çok yıllık güzel bir süs bitkisi (Paeonia mascula)

Şakketmek işi

Yarmak, ikiye ayırmak, parçalamak

Şakkolmak işi

Yarılmak, ikiye ayrılmak, parçalanmak

Basit şakalar yaparak herkesi güldüren, şakacı kimse

Şaklaban olma durumu

insanları güldürmek için basit şakalar yapmak

Şaklamak işi

"Şak" diye ses çıkarmak

Şaklatmak işi

"Şak" diye ses çıkartmak

Şaklatmak işi

Şaklamak işi

Şen, neşeli, hayat dolu olan

İspinozgillerden, başı siyah, boynu kırmızı, ötücü bir kuş (Pyrrhula pyrrhula)

Şakrak olma durumu

Çekülle ilgili

Şakullemek işi

Çekülle düşey doğrultusuna bakmak; şavullamak

Bir çeşit çocuk oyuncağı

Şakımak işi; şakrama

Ötücü kuşlar ezgili ses çıkarmak, ötmek; şakramak, terennüm etmek

Sürekli olarak yağan yağmurun, ötüşen kuşların veya buna benzer hoşa giden şeylerin çıkardığı ses

Fazlaca şakırtı çıkararak

Şakırdamak işi

"Şakır" diye ses çıkarmak

Şakırdatmak işi

Şakır şakır ses çıkartmak

Şakırdamak işi

Şakırdayan bir şeyin çıkardığı sesin adı

Şakırtısı olan

Şakırtısı olmayan

Şakımak işi

Çoğunlukla hokkabazların kullandıkları, hafifçe vurulduğunda hızla vurulmuş gibi "şak" diye ses çıkaran tahta maşa

Bir kimseyi veya onun yaptığı her şeyi doğru bularak öven ve başkalarına da kabul ettirmeye çalışan kimse; alkışçı, zilli bebek

Şakşakçı olma durumu

Genellikle Hindistan'da dokunan, özel motifleri olan değerli bir yün kumaş

Şaldan yapılmış, bele sarılan kuşak

Ceket, bluz veya kabanlarda kullanılan, üçgen biçimli, serbest duran, büyük yaka; mendil yaka

Şallarda görülen motiflerle bezenmiş (kumaş örtü, hırka)

Büyümemiş karpuz

Şal taklidi kumaş

Uzun saçaklı çatısı olan alçak dağ konutu

Turpgillerden, yumru köklü bir bitki (Brassica rapa)

Doğranmış şalgam, havuç ile bulgur, su ve tuz kullanılarak yapılan bir içecek; şalgam

Tiftikten yapılan bir cins ince kumaş

Giyimine özen göstermeyen kimse

Giyimi çok özensiz olarak

Gaz boru hattı ve ana dağıtım boru hattında, boru donanımı veya vana, basınç regülatörü vb. boru donanım elemanlarını korumak için yer altında inşa edilen bina

Genellikle binaların girişine gelen elektrik akımını açıp kapamaya yarayan araç; şalt

Bir binadaki elektrik tesisatının kontrol altında tutulması için kullanılan ana kesici bölümü

Geminin karayla bağlantısını sağlayan, kurtarma aracı olarak da kullanılan, kürekle yürütülen en büyük sandalı; şalopa

Genellikle ağı çok bol olan, bele bir uçkurla bağlanan, geniş bir pantolon türü; dizlik

çok bol (pantolon)

Şalvar giyinmiş olan (kimse)

Bal mumuna veya parafine batırılmış fitil

Şama ile yapılmış

Güzel kokulu bir tür küçük kavun

ufak tefek, sevimli (kimse)

Şamanlıkta büyü yapan, gelecekten haber verdiğine, ruhlarla ilişki kurarak hastalıkları iyileştirdiğine inanılan kimse; bakşı, kam

Halkalarına tekne bağlamak için limanda demirlenmiş olan, içi boş, her yanı kapalı, çoğunlukla metalden yapılan fıçı vb.; yüzer top

Şamandıralamak işi

Belli bir noktayı işaretlemek için bir şamandırayı zincirleriyle birlikte denize bırakmak

Açık elle yüze vurulan tokat; beşkardeş

şamarlamak

aniden güçlü bir tokat atmak

Şamarlamak işi

Yüze açık elle vurmak; şamar atmak

Şamarlanmak işi

Şamarlanma işi yapılmak

Adam yerine konulmayan, yerli yersiz azarlanan kimse

yerli yersiz azarlanmak

gürültü patırtı yapmak

aniden gürültü patırtı çıkarmak

Gürültü patırtı yapan

Şamatacı olma durumu

Çok eğlenceli

Bir tür hamur tatlısı; baba tatlısı, şambabası

Sorumluluğu olmayan, hayırsız baba

Üzerine kandil, mum veya herhangi bir ışık kaynağı konulan yüksek tabla; mumluk, çırakma

Şamdan yapıp satan kimse

Şamdancının işi veya mesleği

Şamdanı olan

Şamdanı olmayan

İçine alan, kaplayan, kapsayan

Açık renkli, tatlı ve köpüklü şarap

Şampanya içmeye ayrılmış özel, ince, uzun veya geniş tabanlı kısa bardak

bir olayı veya bir kimseyi kutlamak için içilecek şampanyanın şişesinin mantarını ses çıkartacak biçimde açmak

Şampanya verilen

Şampanya verilmeyen

Ulusal ve uluslararası bir yarışmada ilk dereceyi alan, birinci olan kimse veya takım; böke

Şampiyonluk yarışması

Şampiyon olma durumu; bökelik, şampiyona

Çoğunlukla saç yıkamakta kullanılan, kokulu ve bol köpüklü bir tür sıvı sabun

Şampuanlamak işi

Şampuanla yıkamak

Gösteriş, gösterişlilik

meşhur olmak

gösteriş olsun veya ün olarak yayılsın (diye)

ün salmak

Futbolda topu karşı takımın kalecisinin üzerinden aşırtma

Şandellemek işi

Futbolda topu yüksekten diklemesine karşı kale yönüne veya içine göndermek

Büyük bir şangırtı çıkararak

Şangırdamak işi

Tabak, bardak vb. bir yere veya birbirine çarparken, kırılırken gürültülü ve çınlayıcı ses çıkarmak

Şangırdatmak işi

Şangırdamasına sebep olmak

Tabak, bardak, şişe vb.nin bir yere veya birbirine çarparken, kırılırken çıkardığı sesin adı

Şangırtısı olan, şangırtı sesi çıkaran

Şangırtı ve şungurtu sesi çıkaran

Yüce, ulu, büyük olan

Görkemli, etkileyici olan

Şanlı olma durumu

Tiyatro sahnesi

Bir kimsenin bilgi ve emeğinden çok rastlantı sonucu elde ettiği elverişli durum; baht

Mantıkla açıklanamayan birtakım rastlantısal olayların nedeni olarak

Önceden ödeme yapılıp daha sonra şansa dayalı olarak para kazanılan piyango, loto, spor toto, at yarışı gibi oyunlar; talih oyunu

imkân vermek, fırsat vermek

birden iyi bir durumla karşılaşmak

oluruna bırakmak

bir şeyin olabilmesi için çok az umut olmak

İsteklerini bilgi ve emekten çok rastlantı sonucu elde eden; ballı

Şanslı olma durumu

Kıta adı verilen ve şarkı gibi söylenen mısra dizisi

Küçük şanson, kısa türkü

Şansı olmayan

Şanssız olma durumu; talihsizlik

Almanya ve Avusturya'da hükûmet başkanı

Şansölye olma durumu

talihi iyiyken kötü veya kötüyken iyi olmak

talihli olmak, bahtı açık olmak

olumlu bir sonuç almak ümidiyle bir şeye teşebbüs etmek

Kılıksız, kıyafetsiz olan

Herhangi bir çıkar sağlamak amacıyla bir kimseyi, kendisiyle ilgili lekeleyici, gözden düşürücü bir haberi yayma veya açığa çıkarma tehdidiyle korkutma

bir kimseyi, kendisiyle ilgili lekeleyici, gözden düşürücü bir haberi yayma veya açığa çıkarma tehdidiyle korkutmak

Şantaj yapan

Şantajcı olma durumu

Yapı gereçlerinin yığılıp saklandığı veya işlendiği yer

Genellikle yazlık giyim eşyası yapılan, üzerinde kendinden desenli çizgileri bulunan, ham ipekle dokunmuş kumaş

Erkek şarkıcı

Kadın şarkıcı

Motorlu taşıtlarda motorun yükünü azaltarak güç aktarma organlarına veren, arabanın istenen hızda hareket etmesini sağlayan dişliler topluluğu

büyüklüğü veya durumu gereği o şeyi yapması gerekmek

büyüklüğüne ve durumuna yaraşır şekilde, şerefiyle mütenasip (olmak)

şanından olmak

yenilgiyi kabul edememek

bir şey onun büyüklüğüne, karakterine uygun olmak, yaraşmak

İstekle öperken çıkan ses

benzer gibi görünen iki şeyin aslında birbirinden farklı olduğunu anlatmak için söylenen bir söz

ağza alınmayacak kadar tuzlu

şaşırarak ses çıkarmayacak duruma gelmek

ortada kalmak, destek bulamamak

Sığırlarda, ağız ve tırnaklar arasında kabarcıklar görünmesi ve yüksek ateşle beliren, genellikle arıza bırakan bulaşıcı hastalık

Şap kullanılarak sağlamlaştırılmış bir tür kayış

yemek için fazla tuzlu olması sebebiyle tadı keskinleşmek, yenemeyecek duruma gelmek

Kızıldeniz'den çıkarılan, beyaza çalan renkte, pek çok dalı olan mercan türü

"Şap" sesi çıkararak

içinden çıkılması güç bir duruma düşmek

"Şap" diye ses çıkararak

Küçük kilise

Şap çıkarılan yer, şap ocağı

Daktiloda, mumlu kâğıda karbon şeritsiz olarak yazılan yazıyı ispirtolu çoğaltma tekniğiyle basan ve elle çalıştırılan makine

Keçe, hasır, kumaş, ip vb. ile yapılan başlık; kapela

bir söz veya durum karşısında söyleyecek sözü kalmamak ve takdir etmek

Şapka yapan veya satan kimse

Şapkacının işi

Şapka giymiş olan (kimse)

Şapka koymaya yarayan şey veya yer

kendi kimliğinin veya düşüncelerinin dışında başka birinin kimliğini geçici olarak taşımak veya onun düşünceleriyle ortaya çıkmak

Şapkası olmayan

"Şap" diye ses çıkaran tokat

elin içiyle vurmak

Şaplamak işi

"Şap" diye ses çıkarmak

Şaplatmak işi

"Şap" diye ses çıkartmak

İçinde şap bulunan

Ani bir "şapırtı" sesi çıkararak

Şap yapan veya satan kimse

Şapçının yaptığı iş

Acele ile yemek yeme veya üst üste öpme sırasında "şap şap" sesi çıkararak

Öperken veya yemek yerken çıkarılan "şap şup" sesi

Şapırdamak işi

Öperken veya bir şey yerken "şap" diye ses çıkmak

Şapırdatmak işi

Öperken veya bir şey yerken "şap" diye ses çıkartmak

Öperken veya yemek yerken çıkan sesin adı

Aptalca davranışlarda bulunan, alık (kimse); ibiş

Dökümlü ve geniş yaka

Özensiz, düzensiz olan (kimse)

Şapşala yakışır bir biçimde

Şapşallaşmak durumu

Şapşal duruma gelmek

Şapşal olma durumu

Kırmızı şarap rengi

Kara yollarının kenarında yol düzeyinden aşağıda kalan bölüm

Üzüm veya başka meyve sularını türlü yöntemlerle mayalandırarak elde edilen alkollü içki; bade, çakır (II), mey (I), mül

Şarap içmek için özel olarak üretilen cam bardak

Şarabın dinlenmeye bırakıldığı büyük tahta fıçı

Kırmızı şarabın rengi

Şarap fıçısının dibine toplanan çökelti

Şarap içilen yayvan çanak

Şarap yapılan yer

İçinde şarap bulunan

Patladığında etrafa küçük parçalar saçan bir tür top mermisi

sonradan azan kimse, öteden beri yolunu şaşırmış olanlardan daha azgın olur

Şarap yapan veya satan kimse

Şarapçının işi

Hayvanlarda, özellikle koyun ve sığırlarda görülen, deri veya mukoza yoluyla insana bulaşan, bulaştığı yerde kara bir çıban yapan tehlikeli hastalık; karakabarcık, karayanık, yanıkara

yüklemek

Tabanca, tüfek gibi silahlarda, belli sayıda mermi taşıyan ve bu mermileri namluya arka arkaya sürmeye yarayan düzenek

Şarjörü olan

Şarjörü olmayan

Doğuyla ilgili, doğuya özgü olan

Peynir, zeytin, salam, sucuk vb. yiyecek maddelerinin satıldığı dükkân veya büyük alışveriş merkezinin bir bölümü

Tonlama değişiklikleriyle çeşitli duygular uyandıran uyumlu, ezgili insan sesleri dizisi; şanson

belirli bir besteye göre güfteyi uyumlu olarak okumak

bir şarkının sözlerini veya sadece bestesini seslendirmek

Şarkı söyleyen, şarkı söyleme yeteneği olan veya mesleği şarkı söylemek olan kimse; okuyucu, hanende, muganni

Şarkıcının işi veya mesleği

Şarkılaştırmak durumu

Şarkı durumuna getirmek

Şarkılaştırılmak durumu

Şarkılaştırma işi yapılmak

İçinde şarkı bulunan

Şarkıyı andıran, şarkıya benzeyen, şarkı gibi

Şarlamak işi

Bağırıp çağırmak, hakaret etmek

Kendi bilgi ve niteliklerini veya mallarını överek karşısındakini kandıran, dolandıran kimse

Şarlatana yakışır bir biçimde

Şarlatanlaşmak işi

Şarlatanca davranmak

Şarlatan olma durumu

Pul defterlerine veya istenilen herhangi bir yere pulun tutturulması için çift taraflı kullanılan tutkallı kâğıt parçası

Altı düz, üçgen biçiminde tek direkli, iki yelkenli, iki kişilik tekne

Olması başka durumların gerçekleşmesini gerektiren şey; koşul, kayıt (I)

"şart olsun" diyerek yemin etmek

Bir oluş ve kılışın şart biçiminde düşünüldüğünü anlatan, dilek görevi de yapan tasarlama kipi

önceden bir şarta bağlamak

gerekmek, kaçınılmaz bir durum almak

"nikâhım üzerine yemin ederim ki, öyle değilse veya bunu yapmazsa karım boş düşsün (olsun)" anlamında yemin olarak kullanılan bir söz

Her türlü koşul, kural

kendini hiçbir şarta bağlı saymamak

Şartlamak işi

Kirlenmiş sayılan bir şeyi en az üç, en çok kırk kez sudan geçirip kirli sayılmaktan kurtarmak

Şartlandırmak işi; koşullandırma

Şartlanmasını sağlamak; koşullandırmak

Şartlandırılmak işi; koşullandırılma

Şartlandırma işi yapılmak; koşullandırılmak

Şartlanmak işi; koşullanma

Önceden belirlenmiş şartlara göre uyarlanmak; koşullanmak

Şartlanmak işi; koşullanış

Şartlaşmak işi

Bir veya birçok şartı karşılıklı kabul etmek

Şarta bağlı; koşullu, meşrut

Bir esas cümle ile bu esas cümleye bağlı, fiili -sa / -se ekini almış yan cümlenin oluşturduğu anlatım birliği

Geçmiş, şimdiki, geniş, gelecek zamanla veya gereklilik kipleriyle çekimlenmiş bir fiile -sa eki getirilerek kurulan yapı

Doğal olmayan, sonradan kazandırılan tepkenin bir uyaran karşısında ortaya çıkması biçiminde beliren tepke; koşullu tepke

Özgürlüğü bağlayıcı cezanın bir bölümünü iyi hâl ile geçiren hükümlünün, şartlara uymaması durumunda yeniden hapsedilmesi şartıyla salıverilmesi; meşruten tahliye

Şartlı olma durumu

Satın alma, satma, yaptırma, kiralama vb. işleri gerçekleştirmek isteyen tarafın düzenlediği, her iki tarafın da uymayı üstlendikleri şartların tespit edildiği resmî belge

Şarta bağlı olmayan; koşulsuz

Herhangi bir şartlandırma sürecinin başında belirli bir uyaranla sağlanan doğal tepke; koşulsuz tepke

Hiçbir şarta bağlı kalmaksızın

Şartsız olma durumu; koşulsuzluk

Gereği gibi

Bir aletin veya aracın hareketli parçası

Su veya yağmur, bol ve sesli bir biçimde (akmak, yağmak); şar şar

Şarıldamak işi

Su bol bol akarken "şarıltı" sesi çıkarmak; şarlamak

Şarıldayan şeyin çıkardığı sesin adı

Şarıltısı olan

Şarıltısı olmayan

İçine mendil, gecelik vb. şeyleri koymaya yarayan, çeşitli büyüklükte, kumaştan koruncak

Motorlu kara taşıtlarının iskelet bölümü

Sığ sularda ağır yükleri taşımak için kullanılan, altı düz bir çeşit tekne

Ciddi bir düşünceyi, konuyu, şaka ve alay yollu anlatmak için yazılmış deyişler

Yergiye, alaya, şakaya yer veren manzum eser

Avrupa'da soylu kimselerin oturduğu, çevresi hendek, sur ve kulelerle çevrili konak

büyük, görkemli (yapı)

Neşeli, keyifli, şen olan

Aptal, alık, sersem, budala olan

Şavklanmak durumu

Aydınlanmak, ışımak

bir şeyin ışığı yansımak

Şavkımak işi

Işık saçmak, parlamak

Şavullamak işi

Yoklamak veya kollamak

Kaba dokunmuş, dayanıklı bir çeşit yün kumaş

Uygun, yaraşır, değer, layık

Üzerinde durulmaya, ilgilenilmeye, düşünülmeye değer olan

Hayret edilecek, şaşılacak nitelikte olan

Uygun, yakışır

Yaygın, yayılmış (söz veya haber)

Yayılmış haber, yaygın söylenti; duyultu

Türklerin Karadeniz'deki ırmak kıyılarının korunmasında, Rus Kazakların kıyılara saldırmada kullandıkları altı düz, yayvan gemi

Şaşabilmek işi

Şaşma ihtimali veya imkânı bulunmak

Şaşakalmak işi

Çok şaşırmak, şaşkınlıktan ne yapacağını bilememek

Şaşalamak işi

Şaşkın bir duruma düşmek, şaşkınca davranmak; şaşırmak

Şaşalatmak işi

Şaşalamasına sebep olmak

Doğru olandan, olması gerekenden uzaklaşma durumu

Şaşı olan (kimse)

Şaşkın olan (kimse)

Şaşkın bir biçimde

Düşünceleri dağılmış, karışmış, ne yapacağını bilemez duruma gelmiş

Şaşkın bir biçimde

beklenmedik bir durum karşısında şaşkınlaşmak

şaşırtmak

Şaşkın bir biçimde; şaşkıncasına

Şaşkınlaşmak işi

Şaşkın bir duruma gelmek; şaşırtmak

Şaşkın olma durumu

Şaşkın hâlde

Baharatlı sirkeye yatırılmış koyun etinden hazırlanmış bir yemek türü

Şaşmak işi; taaccüp

Umulmayan, beklenmeyen veya olağanüstü bir olay, bir olgu karşısında şaşkın duruma gelmek, hayret etmek

bk. şaşmazlık

Değişmez ve yanılmaz nitelikte olan

Şaşmaz olma durumu

Soğanlı ve çiçekli bitkileri dikmeye yarayan mala biçiminde küçük kürek

Birbirine paralel görme ekseni olmayan (göz veya kimse)

"dolaylı, dolambaçlı yollara başvuracağına gerçeği olduğu gibi söyle" anlamında kullanılan bir söz

Şaşılaşmak işi

Şaşı duruma gelmek, şaşı olmak

Şaşılmak işi

Şaşkınlığa uğranılmak

Şaşı olma durumu

Şaşırabilmek işi

Şaşırma ihtimali veya imkânı bulunmak

Şaşırmak işi

Ne yapmak gerektiğini bilememek, nasıl davranacağını kestirememek, içinden çıkamamak; tanlamak

Şaşırtabilmek işi

Şaşırtma ihtimali veya imkânı bulunmak

Şaşırtmak işi

Şaşırtmak için yapılan oyun

Şaşırmasına sebep olmak

Şaşırmasına sebep olan, şaşırtan

çok şaşırmak, büyük bir şaşkınlığa düşmek

Şaşırıvermek işi

Beklenmeyen bir durum karşısında şaşırmak

Şaşırmak işi

Türk alfabesinin yirmi üçüncü harfinin adı, okunuşu

her olayı kötü ve sıkıntı yaratacak biçimde yorumlayıp dile getirmek

Gençlik yılları

Turpgillerden, güzel kokulu, dar yapraklı, değişik renkli çiçekleri olan, çok yıllık ve otsu bir süs bitkisi (Cheiranthus cheiri)

Genellikle Afrika'nın dağlık bölgelerinde sürüler hâlinde yaşayan, değişik renklerde olan, uzun veya kısa kuyruklu türleri bulunan maymun

Ülke çapında yaygınlaştırılmış ulaşım ve iletişim örgüsü; ağ (I)

Primatların alt takımı

Şebekleşmek işi

Şebek durumuna gelmek

Şebek olma durumu

Şebek oynatan kimse

Düğün gecesi

En uzun gece

Atların soyunun yazılı olduğu çizelge

Şecere tutan kimse

Şeceresi olan, oldukça uzak bir ataya kadar dedeleri belli olan

Soyağacını gösteren kitap veya yazı

Yürekli, yiğit olan

Klasik Türk müziğinde bir şet makam

Çok büyük ve sağlam (yapı)

Arap yazısında, iki kez okunması gereken ünsüzün üstüne konulan işaret

Şeddelemek işi

Şeddeli duruma getirmek

Şeddelenmek işi

Şeddeli duruma gelmek

Üzerinde şedde işareti bulunan veya yan yana iki tane imiş gibi okunan (harf)

“Çok kaba, anlayışsız” anlamında bir hakaret sözü

Yetki ve sorumluluğu olan, yöneten kimse

Garsonların başı; başgarson

Şef garsonun işi; başgarsonluk

Birinin suçunun bağışlanması veya dileğinin yerine getirilmesi için o kimseyle Tanrı arasında peygamberin yaptığı aracılık

peygamber, birinin suçunun bağışlanması veya dileğinin yerine getirilmesi için aracılık etmek

Birisi için şefaatte bulunan, şefaat eden kimse

Şefaatçi olma durumu

İçinden ışığın geçmesine ve arkasındaki şeylerin görülmesine engel olmayan (cisim); saydam, transparan

Sevecen, şefkatli, müşfik olan (kimse)

Sevecen bir biçimde

Şefkati olmayan

Şefkatsiz olma durumu

Şef olma durumu

Gülgillerden, ılıman bölgelerde yetişen, çiçekleri pembe renkli bir ağaç (Prunus persica)

Şeftaliyi andıran, şeftaliye benzeyen, şeftali gibi

Yüksek bir ülkü uğrunda ölme, şehit olma

herhangi bir konuda bildiği, gördüğü şeyleri söylemek

İslam'ın şartlarından "Tanrı'dan başka tapacak yoktur ve Hz. Muhammed onun kulu ve peygamberidir" anlamına gelen kelimeişehadet adını taşıyan Arapça sözü söylemek

şehit düşmek

Bir işin yapıldığını gösteren, yetkilisi tarafından verilmiş olan onaylanmış belge

tanıklık etmek

Yirmi binden çok nüfusu olan, bu nüfusunun çoğu ticaret, sanayi, hizmet veya yönetimle ilgili işlerle uğraşan, genellikle tarımsal etkinliklerin olmadığı yerleşim alanı; kent, site

Coğrafyanın yerleşme bölgelerinde şehrin yayıldığı yerin inceleme ve araştırılmasını konu edinen kolu

Gerçek olmadığı hâlde kulaktan kulağa yayılan ve yeni eklemelerle herkes tarafından anlatılan olay; kent efsanesi

Şehir içi yolları

Kentteki ileri gelenlerin yemek yemek ve çeşitli oyunlar oynayarak eğlenmek amacıyla bir araya geldiği yer

Şehrin en işlek yeri, iç bölümleri

Bir şehrin yapısal olarak hem düzenli hem de planlı gelişmesinin sağlanması için öneri ve projeler oluşturan kimse

Şehrin belli başlı yerlerini gösteren haritalı, açıklamalı kılavuz

Bir şehri gezmek ve görmek amacıyla düzenlenen gezi

Şehircilik uzmanı, şehircilikle uğraşan kimse; kentçi

Şehirlerin kurulmasında, düzenlenmesinde, güzelleştirilmesinde kullanılacak, uygulanacak yöntemleri, şehirlerle ilgili toplumsal, ekonomik vb. sorunları konu edinen bilim dalı; kentçilik, urbanizm

Aynı şehirde oturan kimse

İki veya daha çok şehir arasında ulaşım, iletişim sağlayan; kentler arası

Şehirleşmek işi; kentleşme

Köy, kasaba büyüyerek şehir durumuna gelmek; kentleşmek

Şehirleştirmek işi

Şehirleşme işini yaptırmak

Şehir halkından olan; kentli

Şehirlileşmek işi; kentlileşme

Şehre yerleşip şehir şartlarına uyar duruma gelmek; kentlileşmek

Şehirlileştirmek işi

Şehirli duruma getirmek

Şehirli olma durumu; kentlilik

Kutsal bir ülkü veya inanç uğrunda ölen kimse

kutsal bir ülkü veya inanç uğrunda ölmek

kutsal bir ülkü veya inanç uğrunda öldürülmek

Şehit olma durumu

Kusurlu sayılmayacak kadar hafif şaşı (göz)

Hükümdarların niteliklerini, üstün başarılarını anlatan, mesnevi biçiminde yazılmış manzume

Şehname yazarı

Şehnamecinin yaptığı iş

Klasik Türk müziğinde bir makam adı

Klasik Türk müziğinin eski makamlarından birinin adı

Osmanlı Devleti'nde, bugünkü belediye zabıtası görevini yapan, şehrin temizlik ve güzelliğiyle ilgilenen yerel yönetim

Osmanlı Devleti'nde Tanzimat'a kadar saray ve devlet yapılarının onarımına, haremin gider ve aylık işlerine bakmakla yükümlü kimse

Çorba ve pilavda kullanılan, türlü biçimlerde kesilerek kurutulmuş buğday unu hamuru

Şehriye ile yapılan pilav

Yağ, tuz, su ve şehriyeden yapılan bir çorba türü

Padişah, hükümdar

Erkek ve dişinin birbirine karşı duydukları güçlü cinsel istek; kösnü

Cinsel isteği fazla olan; kösnülü, şehvani

Şehvetli olma durumu

Şehvete, cinsel isteklerine aşırı derecede düşkün olan

Şehvetperest olma durumu

Cinsel isteği olmayan

Şehvetsiz olma durumu

Padişahların ve oğullarının erkek çocuklarına verilen san

Şehzade olma durumu

İsrail'in para birimi

Şeker kamışı, şeker pancarı, patates, havuç, mısır, buğday vb. bitkilerin sap ve köklerinin öz suyundan veya nişastasından çıkarılan, birleşiminde karbon, oksijen ve hidrojen bulunan, beyaz, suda eriyen, mayalanabilen ve çoğu tatlı olan maddelerin genel adı

İşaretlerle iletişim kurma, gizlice haberleşme

Vatanı Doğu Asya olup Güneydoğu Anadolu'da da yetişen, yeşilimsi, beyaz çiçekli bir ağaç (Hovenia dulcis)

Badıcı etli, tohumu yuvarlak ve beyaz bir tür fasulye

çok sevimli, güzel

Kanda şeker düzeyinin normal değerlerin üzerine çıkması sonucu çok su içme, çok yemek yeme, çok idrar yapma ve idrarda şeker bulunması ile beliren hastalık; şeker, diyabet

Buğdaygillerden, çiçekleri salkım durumunda başakçıklar oluşturan, 10 metreye kadar uzayabilen, öz suyundan şeker çıkarılan bir bitki (Saccarum officinarum)

Ispanakgillerden, etli kökünden şeker elde edilen bir yıllık tarım bitkisi; kocabaş (Beta vulgaris var rapa)

Pamuk helvasının rengi

Şeker ve şekerleme yapan veya satan kimse

Şekerciboyasıgillerden, 2-3 metre yüksekliğinde, kökü kabızlık giderici olarak kullanılan, şaraplara renk vermek için üzümsü meyvesinden kırmızı boya çıkarılan çok yıllık bir bitki; Amerikan üzümü (Phytolacca americana)

Ispanaklar takımına giren, şekerciboyası vb. bitkileri içine alan bir bitki familyası

Şeker ve şekerleme yapma veya satma işi

şeker şerbetine, limon suyu veya limon tuzu katarak kaynatıp koyulaşmasını sağlamak

genellikle kadınların kullandığı sevgi bildiren bir seslenme sözü

Şekerlemek işi

kısa bir süre uyumak, kestirmek

Şekerleme yapan veya satan kimse

Şekerlemecinin işi veya mesleği

İçine şeker koymak, şekerle tatlandırmak

Şekerlendirmek işi

Şekerlenme işini yaptırmak

Şekerlenmek işi

Şekerli eriyiklerin içindeki şeker, billur durumuna gelip ayrılmak

Şekerleşmek işi

Nişastalı ve selülozlu maddeler, enzimlerin veya inorganik asitlerin etkisiyle mayalanabilir şekerler durumuna dönüşmek

Şekerleştirmek durumu

Şekerli duruma getirmek

İçinde şeker bulunan

İçine şeker katılıp pişirilen kahve

Şeker konulan kap

Şekerli olma durumu

Çok tatlı bir tür kayısı

Sarıya çalan renk

Şekere benzeyen, şekeri andıran; şekerimsi

Şekeri olmayan

Bir konuyu açıklamaya yarayan resim veya çizim

belli bir biçime girmek, biçimlenmek, şekillenmek

görünüş

belirli bir biçime girmesini sağlamak, biçimlendirmek, şekillendirmek

belli biçimler, kalıplar dışına çıkamamak

Biçimleri aynı olanlardan her biri

Biçimleri aynı olma durumu

Süsleme ve tasarım çalışmalarında kullanılmak amacıyla kâğıtlardan yıldız, kelebek, kalp, kare, üçgen, yonca vb. şekiller kesmekte kullanılan alet; şekilgeç

uygun bir biçime girmesini sağlamak

Biçim bakımından, biçim yönünden

şikâyet etmek, yakınmak (II)

Büyük çağlayan; çavlan, kaskat

Sırtta taşınan yük

Mızrap kullanmadan parmak uçlarıyla perdelere vurarak bağlama çalma tekniği

Bir aletin, bir aracın veya bir biçimin ana çizgilerini gösteren çizim

Dış görünüş

Şemalaştırmak işi

Çizerek şema durumuna getirmek

Şema biçiminde olan

Primatlardan, ayakları beş parmaklı, tek yavru doğuran, iyi tırmanıcı olan, ormanlarda yaşayan bir tür maymun (Pan troglodytes)

Yazma kitapların cildine, baş sayfalarının üst bölümüne veya kumaşlara, kapı, pencere vb. yerlere işlenen veya çizilen güneş biçiminde süs

Şemsesi olan

Şemsesi olmayan

Bir sapın üzerinde esnek tellere gerilmiş, açılıp kapanabilen, yağmur ve güneşten korunmak için kullanılan, su geçirmez kumaştan yapılmış taşınabilir eşya; güncek

Şemsiye yapan, satan veya onaran kimse

Şemsiyecinin işi veya mesleği

Şemsiye koymaya yarayan, altında şemsiyelerden sızan suyun toplanması için özel kutusu olan, girişte bulunan mobilya

Güneşle ilgili

Yaşamaktan mutlu olduğunu davranışlarıyla belli eden; sevinçli

neşelenmek, sevinmek, mutlu olmak

Çok neşeli, şakrak; şen şatır

Kaplamacılıkta kullanılan ince tahta

Şenelmek işi

Boş bir yer, insanların yerleşmesiyle yurt durumuna gelmek, meskûn olmak

Şeneltilmek işi

Şeneltme işine konu olmak

Şeneltmek işi

Şenelmiş duruma getirmek, meskûn kılmak

Kötü, çirkin, alçakça, utanç verici

Şenlendirilmek işi

Şenlenmesi sağlanmak

Şenlendirmek işi

Şenlenmesini sağlamak

Şenlenmek işi

Şenlenmek işi

Şen duruma gelmek, gönlü açılmak

Şen olma durumu; şetaret

terbiyesiz, görgüsüz (kimse)

Eğlenceli (yer); şetaretli

Eğlenceli olmayan; eğlencesiz

Hamurdan çok ince açılarak sacda pişirilen ekmek

Yaramaz olan

Şartlar

İslam hukuku açısından

Pişmiş baklava vb. hamurlu tatlılara konulmak üzere kaynatılarak hazırlanmış şekerli su; şurup, şire

şerbet hazırlamak

çok tatlı

sözlenmek veya nişanlanmak üzere tarafların anlaşması durumunda şerbet içilerek tören yapmak

Pişmiş bir hamur tatlısına şerbet katmak

Şerbet yapmakta kullanılan, baklava biçiminde veya yuvarlak kırmızı renkli şeker

Şerbetlemek işi; şuruplama

Pişmiş hamur tatlısına şerbet katmak, şerbet vermek; şuruplamak

Şerbetlenmek işi; şuruplanma

Pişmiş hamur tatlısına şerbet katılmak, şerbet verilmek; şuruplanmak

Şerbet katılmış olan; şuruplu, şireli

Şerbet yapmaya yarayan veya şerbet yapmak için ayrılmış olan

Şerbeti olmayan, şerbet verilmemiş olan; şurupsuz, şiresiz

Şerbet yapan veya satan kimse; şurupçu

Yaprakları karşılıklı, sapı sarılgan olan, çiçekleri yumurtamsı kozalaklara dönüşen ve kozalaklarından bira yapımında yararlanılan çok yıllık ve otsu bir bitki (Humulus lupulus)

Şerbet yapma ve satma işi; şurupçuluk

Başkasının, birine gösterdiği saygının dayandığı manevi değer; onur

Bir devletin veya bir kuruluşun kendisine şeref kattığını düşündüğü bir kişiye verdiği belge; onur belgesi

Bir toplantı, davet, balo vb.ne çağrılan konuklar arasında kendisine ayrıcalık tanınan, en çok değer ve önem verilen kişi; şeref misafiri

Tiyatro, sinema vb. yerlerde şeref konuklarına ayrılan özel loca

Havaalanı, saray vb. büyük yapılarda kral, başkan gibi kişilerin oturdukları veya önemli törenlerin, karşılamaların yapıldığı yer

Stadyum, hipodrom vb. açık seyir yerlerinde devlet başkanlarına, yüksek makamlardaki devlet adamlarına, komutanlara ve kulüp yöneticileri ile diğer yetkili kişilere ayrılmış özel koltuklu bölüm

şereflendirmek

Bir toplantıda, özel saygı gösterilen kimse için ayrılmış yer

Bir kuruluş veya derneğe kişiliği ile onur katacağı düşünülerek seçilen kimse; onur üyesi

Minarenin gövdesini çepeçevre dolaşan, korkuluklu, ezan okunan yer

içki içilirken kadeh kaldırarak karşısındakine değer verildiğini belirtmek için söylenen söz, sağlığına veya sağlığınıza

Şerefesi olan (minare)

Şerefesi olmayan (minare)

Bir yer bayındır duruma getirildiğinde çevrede bulunan mülklerin değeri arttığından, sahiplerinden belediyece alınan para

Şereflendirilmek durumu

Şereflendirme işi yapılmak

Şereflendirmek işi; onurlandırış, onurlandırma

Kendisine saygı duyulan bir kimse, bir yere gelerek oradakileri mutlu etmek; onurlandırmak

Şereflenmek işi

Şereflenmek işi; onurlanma

Şeref kazanmak; onurlanmak

Şerefi olan; onurlu

Şerefli olma durumu

Şereften yoksun olan; onursuz

Şerefsiz olma, şerefini koruyamama durumu; onursuzluk

Şeref kazanan (kimse)

onur kazanmak

Askıntı, baş belası

Bir şeyi açıklamak amacıyla yazılmış kitap

alınan karar veya kararlara karşı olumsuz yönde yazılı görüş bildirmek

açımlamak

Bıçak yarası

İslam hukukuyla ilgili

Kur'an'daki ayetlere, Hz. Muhammed'in sözlerine dayanan İslam kanunu; İslam hukuku

Dinin esaslarını sadece dinî hayatta değil, hukuksal, ekonomik ve siyasal düzenlemelerde de geçerli kılmak isteyen, şeriat yanlısı kimse

Şeriatçı olma durumu

"kanunların uygun gördüğü cezaya katlanmak gerekir" anlamında kullanılan bir söz

Kutsal, şerefli

Dar, uzun dokuma veya kumaş parçası

trafikte hız durumuna ve yol şartlarına göre belirli kurallar içinde bir yol şeridinden diğerine geçmek

Trafikte kullanılması gereken şeritte değil de diğer şeritte gitme

Uzun, yassı ve ince makarna

Bezden yapılmış, sarılmaya uygun metre

İçeriden görülmeksizin dışarıyı görmeyi sağlayan, şerit biçiminde metal veya plastik levhalardan yapılmış bir tür pencere kapama düzeni; jaluzi

Şeritlemek işi

Şerit geçirmek, şeritle süslemek

Vücutları şerit biçiminde ve parçalı olan, asalak olarak insan veya hayvanların bağırsaklarında yaşayan yassı solucanlar takımı; şeritgiller

Şeridi olan

Şeridi olmayan

Süs şeridi yapan veya satan kimse

Şeritçinin işi

İslam hukukuyla ilgili

Osmanlı Devleti'nde fıkıh esasına göre yargılama yapan mahkemeler

Ülkeleri önemli zirvelerde temsil eden özel yetkili görevli

kötü bir kimse ile uğraşmak istenilmediğini veya kaçınıldığını anlatan bir söz

Sıkarak bağlama, sıkma

Shetland Adaları'nda yetişen koyun türünün yününden yapılan kumaş, örgü vb

Tanıklar

Aşırı heves, aşırı istek

şevklendirmek

şevklenmek

şevklendirmek

Klasik Türk müziğinde III. Selim tarafından düzenlenmiş bir birleşik makam

"Büyüklük, güç sahibi" anlamında padişahlara verilen bir san

şevki kalmamak

Şevklendirmek işi

Şevklenme işini yaptırmak

Şevklenmek işi

İsteği, hevesi artmak

Şevki olan

Şevkli olma durumu

Şevki olmayan

Şevksiz olma durumu

Ay takviminin onuncu ayı; bayram ayı

Madde, eşya, söz, olay, iş, durum vb.nin yerine kullanılan, belirsiz anlamda bir söz

Tarikat kurucusu, bir tarikatta en yüksek dereceye ulaşmış olan kimse

büyük işler gördüğünü söyleyen birinin sözüne inanılmadığını anlatmak için söylenen bir söz

Şeyh olma durumu; meşihat

Osmanlı Devleti’nde, II. Mahmut döneminden önce fetva verme yetkisine sahip, sonrasında ise kabinede sadrazamdan sonra yer alan ve genellikle din işlerinden sorumlu olan kimse

Şeyhülislamların görev yaptığı daire; fetvahane

Şeyhülislam olma durumu

Hz. Âdem'e secde etmediği için cennetten kovulan, insanları Allah'ın emirlerine karşı kışkırtan, kötülüğe yönelten cin; iblis

bazı davranışlarda iradeli, güçlü davranamamak, nefsine uymak

"sevilmeyen bir kimse zorluk içinde kaldığında bunu hak etmiştir" anlamında kullanılan bir söz

Erkek elbisesi yapımında kullanılan kadife dokunuşlu bir tür pamuk kumaş

yapılmaması gereken bir davranışı yapma isteği duyulduğunda söylenen bir söz

durup dururken uygunsuz, kötü bir davranışta bulunmak

uygunsuz bir iş yapacak veya kötülük düşünecek durumu olmayan çok yaşlı kimseler için kullanılan bir söz

birkaç kişinin konuştuğu sırada kısa bir süre sessizlik olması durumunda kullanılan bir söz

şeytan geçmiş gibi

çok zeki ve kurnaz

sevilmeyen, görmek bile istenilmeyen kimse için söylenen bir söz

düş azmak, şeytan aldatmak

aksama ihtimali bulunan durum veya işler düzenli gittiğinde "nazar değmesin" anlamında söylenen bir söz

Kurbağa ile beslenen, kuyruksuz bir cins büyük yarasa (Rhinolophus ferrum equinum)

Kırmızının parlak bir türü

Maydanozgiller familyasından nemli yerlerde yetişen mavi çiçekli çok yıllık bir bitki (Seabiosa ukranica)

Hac görevini yerine getiren Müslümanların, Mina adlı yerde Kurban Bayramı'nın birinci, ikinci ve üçüncü günü şeytana yedişer adet taş atmaları

kendini herkese kolaylıkla sevdirme özelliği bulunmak

Tırnağın yanında oluşan, rahatsız edici, sertleşip kalkmış üst deri

Kâğıttan, bükülerek yapılmış üçgen biçiminde bir çeşit küçük uçurtma

Hareketli ve becerikli çocuk

Ördüğü ağı rüzgâra salarak onunla birlikte uzaklara giden bir cins örümcek

Kabakgillerden, iri ve etli, nişastadan oluşan, kök sapından müshil olarak yararlanılan, tırmanıcı bir süs bitkisi (Bryonia diocia)

çok kurnaz olmak

çok kötü ve çirkin bir şey yapmak

doğru yoldan ayrılarak kötü bir şey yapmak

Bazı bitkilerin havada uçuşan uzun ve ince tüylü tohumu

Şeytana yaraşan

Şeytanla ilgili

Şeytaniğnesigiller familyasına giren kız böceklerine verilen genel ad (Aeschna)

Kız böcekleri takımına giren bir familya

Şeytanlaşmak durumu

Şeytan gibi davranmak

Şeytanlaştırmak durumu

Bir kişi, kurum, düşünce vb.ni şeytan gibi göstermek

Şeytan olma durumu; şeytanet

şeytanca bir davranışta bulunmak, kurnazlık etmek

Rüzgâr veya su tarafından kayaların daha çok alt kısımlarının aşınması ile ortaya çıkan yeryüzü oluşumu; mantar kaya

Bazı deniz böceklerinin koni biçimindeki kavkısı

Şeytanı andıran, şeytana benzeyen, şeytan gibi; şeytanımsı

Maydanozgillerden, Orta Asya'da ve Akdeniz ülkelerinde yetişen, kalın köklü, sarı çiçekli, pis kokulu bitki; baldırgan (Ferula assa-foetida)

Çan çiçeğigillerden, genellikle dağlarda yetişen bir çeşit bitki (Phyteuma)

Lanetlenmiş olan şeytan

çok akıllı ve yaramaz (çocuk)

herhangi bir sebeple yapılmayan bir işe başlamak veya gidilmeyen bir yere gitmek

başkalarının göremediği, farkına varamadığı incelikler veya gerçekler

"ne hikmetse, aksilik bu ya" anlamında kullanılan bir söz

bilinmesi ve hatırlanması güç şeyleri bilmek, çok kurnaz ve açıkgöz olmak

Üzerine uzanılabilecek biçimde ayarlanan, döşeme yerine bez gerilen bir tür taşınabilir koltuk

Zarla oynanan oyunlarda, atılan zarlardan birinin altı, öbürünün beş benekli olan yüzünün üste gelmesi

Zarla oynanan oyunlarda, atılan zarlardan birinin altı, öbürünün dört benekli olan yüzünün üste gelmesi

yanlış görmek

Savaş araçlarından altı dilimli topuz

İpek veya ipekle pamuk karışımı bir tür çizgili kumaş

Zarla oynanan oyunlarda, atılan zarlardan birinin altı, öbürünün bir benekli olan yüzünün üste gelmesi

Zarla oynanan oyunlarda, atılan zarlardan birinin altı, öbürünün iki benekli olan yüzünün üste gelmesi

Zarla oynanan oyunlarda, atılan zarlardan birinin altı, öbürünün üç benekli olan yüzünün üste gelmesi

Duyuş, düşünüş ve inanıştaki ayırıcı özellik; belgi

benimsemek, ilke olarak kabul etmek

Suyu açıp kapamaya yarayan contasız vana

Bir hareketin, bir gücün derecesi; yeğinlik

kaba, sert davranmak

Çevreyi sindirmek için yaratılan olay veya girişilen hareket

kaba kuvvet kullanmak

Şiddetli biçimde

Şiddetlendirmek işi

Şiddetini giderek artırmak

Şiddetlenmek işi

Şiddeti giderek artmak; hızlanmak, azışmak

Etkisi çok olan; yeğin, zorlu, şedit

Rüzgâr çizelgesinde hızı 41-47 deniz mili olan ve kuvveti 9 ile gösterilen rüzgâr

Şiddetli olma durumu

Pamuk kozası

Bedensel veya ruhsal bir hastalığın son bulması, hastalıktan kurtulma; onma

iyi olmak, onmak

bir kimseye ilaç verilirken "iyi olması, fayda sağlaması dileğiyle" anlamında kullanılan bir söz

Demet hâlinde çiçek açan ve küçük bir saraypatına benzeyen otsu bir bitki (Erigeron)

iyi etmek, sağlığına kavuşturmak

Ağızdan, sözle söyleyerek

aksıranlara, banyodan çıkanlara veya ilaç içenlere söylenen bir iyi dilek sözü

Sağlığa yararlı olan

Şifası olmayan

hastalanmak veya hastalığı artmak

Şiflemek işi

Pamuğu kozasından ayırmak

İpek iplikle dokunmuş ince, şeffaf kumaş

Çekmecelerine çamaşır konulan dolap

Gizli haberleşmeye yarayan işaretlerin tümü; kod

Şifrede kullanılan işaretleri gösteren liste

Metinleri şifreleyen kimse

Şifreci olma durumu

Okunabilir durumdaki bir verinin içerdiği bilginin istenmeyen taraflarca anlaşılamayacak bir hâle dönüştürülmesinde kullanılan yöntemlerin tümü; kriptografi

Bir metni şifreli duruma getirmek

Şifrelenmek işi

Bir metin şifreli duruma getirilmek

Şifreletmek işi

Bir metin şifreli duruma getirtilmek

Şifresi olan

Önceden belirlenmiş harf, rakam veya yazı karakterlerinden oluşan özel bir şifrenin uygulanmasıyla kullanılabilen hesap

Önceden belirlenmiş harf veya rakamlardan oluşan özel bir şifrenin uygulanması sonucunda açılıp kapanan kasa

Üstünde her birinde çepeçevre birçok harf yazılı bir sıra tekerlek bulunan, bunlar çevrilerek bilinen bir kelime ortaya çıkarıldığında açılabilen kilit

Metni şifreli olan ve bu şifre çözüldüğünde anlaşılabilen telgraf

Açılıp kapanması şifreli rakamlara bağlı olan, özel olarak yapılmış çanta

bir şifrede kullanılan işaretlerin anlamını bulmak

Zengin sembollerle, ritimli sözlerle, seslerin uyumlu kullanımıyla ortaya çıkan, hece ve durak bakımından denk ve kendi başına bir bütün olan edebî anlatım biçimi; manzume, nazım

Yazılmış veya derlenmiş şiirlerin içinde bulunduğu defter

Müzik eşliğinde şiir okuma şöleni

şiir yazmak veya söylemek

çok güzel, çok hoş

İçeriği şiirlerle düzenlenmiş kitap

Şiir olma özelliği

Şiirleştirmek işi

Şiir durumuna getirmek

Şiir havasında olan

Şiir niteliğinde olan

Şiiri andıran, şiire benzeyen; şiirimsi

Bir spor karşılaşmasının sonucunu değiştirmek için maddi veya manevi bir çıkar karşılığı varılan anlaşma

danışık spor karşılaşması yapmak

Şike yapılan

Şike yapılmayan

Kırılmış

Avlanan hayvan

Hoşnutsuzluk belirten söz veya yazı; yakınma (II), yakıntı, ağlantı, şekva

birinin yaptığı yanlış bir iş veya davranışı ilgili makama veya daha üst makamdakine bildirmek

sızlanmak, yakınmak (II)

Öneri ve şikâyetlerin ilgili yerlere ulaştırılması için belli yerlere konulmuş olan kutu; yakınma kutusu

Bir görevlinin, yanlış ve kötü hareketleriyle davranışlarını ilgili ve yetkili makama bildiren yazı, şikâyet mektubu

yakınmak (II), şikâyet etmek

Sızlanan, sızıltısı olan, yakınan, şikâyet eden; müşteki, şekvacı

Şikâyetçi olma durumu

Briçte bir ekibin, en çok bir el vererek yaptığı oyun

Yük gemisi işleten kimse

Yük gemisi işletmeciliği

Avusturya'nın para birimi

Üzerine genellikle bir kurum veya kuruluşun adı, işareti kazınmış veya basılmış olan ve armağan olarak bir kimse veya takıma verilen levha; ergilik

Üstünde oturulan, yatılan, içi yünle, pamukla doldurulmuş döşek

Kuzeyle ilgili, kuzeye özgü olan

Şu anda, içinde bulunulan zamanda; imdi

Ancak çok yakın bir zamandan beri

Hemen şimdi, şu anda

İçinde bulunduğumuz zamandan başlayarak

vakit geçirmeden, hemen şimdi

İçinde bulunulan anda olan veya yapılan, bu andaki, bu zamandaki

Fiilin gösterdiği oluş ve kılışın içinde bulunulan zaman içinde yapılmakta olduğunu bildiren ve -yor, -makta ekleriyle kurulan zaman

yeni kuşak, şimdiki gençler, yeniler

Bu sıralarda

Şimdiki zamanda

Şimdiki durumda veya zamanda, şimdiki zaman için, şu duruma göre

şu ana kadar, bugüne gelinceye kadar

Bir bulutun tabanı ile yer arasında, iki bulut arasında veya bir bulut içinde elektrik boşalırken oluşan kırık çizgi biçimindeki geçici ışık; balkır, çakım, çakın, yalabık, yıldırak

çok hızlı

şimşek oluşmak

Şimşeklenmek işi

Şimşek çakmak

sert eleştirilere hedef olmak

Şimşek oluşan, şimşek çakan (hava)

Şimşeği olmayan

Şimşirgillerden, yaprakları her mevsimde yeşil kalan, taşlık, çorak bölgelerde kendiliğinden yetişen veya bahçelerde süs bitkisi olarak yetiştirilen, odunu sarımsı renkli ve çok sert olan bir ağaççık (Buxus sempervirens)

İki çeneklilerden, örnek bitkisi şimşir olan ve şimşir türlerini içine alan bir bitki familyası (Buxacées)

Sarayda babası ölmüş şehzadelerin yaşadığı yer; kafes

Sevinç, mutluluk, hoşnutluk, kıvanç belirten bir söz

Tahıl ve bakliyat için kullanılan, sekiz kiloluk ölçek

Şiniklemek işi

Şinikle tartmak, ölçmek

Şinik miktarı

Çekildikten kısa süre sonra basılabilen; alamünit (fotoğraf)

Şehir ve kasaba meydanlarına kurdukları üçayak ve üzerindeki ahşap sandıklı fotoğraf makineleriyle şipşak çekim yapan kimse; şipşak, alaminütçü

Şipşakçının yaptığı iş; alaminüt fotoğrafçılık

Çok sevimli, çok şirin

Ciltçilikte, kitap yapraklarını düzgün tutmaya yarayan ince örülmüş şerit

kitabın sırt bölümünde bulunan dikişin bozulması sebebiyle sayfalar dağılmak

Şirazesi olan

Şirazesi dağılmış, şirazesi bozulmuş

akli dengesi yerinde olmamak

Şirazesi olmayan

Geviş getiren hayvanlarda, çiğnenmiş besinin bir kez daha mide sularıyla sindirildiği, dört bölümlü midenin dördüncü bölümü

Üzüm şırasından yapılan tatlı yiyecekler

birine sevimli görünmek için çabalamak

şirin görünmeye çalışmak

Bir kimsenin bir başkasına çekici veya hoş görünmesi için yazdırılan muska

üstünde şirinlik muskası taşımak

Tanrı’nın birden çok olduğuna inanma, Tanrı’ya ortak koşma; eş koşma

Tanrı'nın birden çok olduğunu söylemek, Tanrı'ya ortak tanımak, eş koşmak

Uluslararası kuruluşların ve bazı hükûmetlerin iktisadi ve mali yardımları yürütmek üzere oluşturdukları geçici birlik; konsorsiyum

Şirketleşmek işi

Şirket durumunu almak

Şirketleştirmek işi

Şirketleşme işini yaptırmak

Deri altı hücre dokusunun ve yağ bezlerinin iltihaplanmasından oluşan, genişlediğinde çok tehlikeli olabilen, stafilokokların sebep olduğu bir kan çıbanı; kızılyara, aslanpençesi

Kavga çıkarmaktan hoşlanan, çok konuşarak üste çıkan, karşısındakini bastıran, edepsiz (kimse)

Şirretleşmek işi

Edepsiz ve şirret duruma gelmek

Şirret olma durumu; yaygaracılık

edepsizce davranmak

Şirret bir biçimde

Kolayca yapraklara ayrılabilen, silisli, alüminli tortul kayaçların genel adı

Şist, asfaltit benzeri yağlı kayaçlardan çeşitli yöntemlerle elde edilen hidrokarbon karışımı bir tür ham petrol

Şistleşmek işi

Kömüre karışmış moloz oranının çok olması yüzünden bir tabaka tümüyle işletilemez olmak

Şist gibi yapraklı

Bazı kayalara özgü olan dilimlere ayrılabilme durumu

Divan edebiyatında kış mevsimini konu olarak işleyen şiir

hemen hareket etmek, acele etmek

Söyleyiş özelliği

Konuşması şive özelliği taşıyan

Konuşması şive özelliği taşımayan, ölçünlü dille konuşan

Şivesiz olma durumu

Şizofreniye tutulmuş kimse

Gerçeklerle olan ilişkilerin büyük ölçüde azalması, düşünce, duygu ve davranış alanlarında önemli bozulmaların ortaya çıkması vb. belirtiler gösteren bir ruh hastalığı

Şizofreni ile ilgili

Şişmiş olan yer; şişlik (I)

Şişe takılarak pişirilmiş kebap

Şişe geçirilerek hazırlanmış ve pişirilmiş köfte

İçerisine sıvı konulan, cam veya plastikten yapılmış, dar ağızlı uzun kap

ağrı dindirmek amacıyla içinde alev yakılarak havası seyreltilen özel bir şişeyi veya bardağı sırta yapıştırmak, vantuz çekmek

Şişe alan veya satan kimse

Şişecinin yaptığı iş

İki yaşındaki koyun

Şişelemek işi

Şişeye doldurmak

Şişelenmek işi

Şişeye doldurulmak

Şişe konulacak yer

cimrilik etmek, cimrice davranmak

Namlusu altı yivli tüfek veya top

Kabarık olan

Şişinmek işi

Başkalarına yüksekten bakar gibi bir tavır takınmak, böbürlendiğini davranışlarıyla belli etmek

Şişirebilmek işi

Şişirme ihtimali veya imkânı bulunmak

Şişirilmek işi

Şişirme işine konu olmak

Şişirmek işi

Şişirmek işi

Hedef kitlelerin ilgisini çekecek biçimde, hiçbir veriye dayanmayan, masa başında yazılmış uydurma, gerçek olmayan, gerçekmiş gibi gösterilen haber; uydurma, asparagas

Baştan savma, kötü olan (iş)

Üfleyerek veya araç kullanarak şişkin bir duruma getirmek

Şişirtmek işi

Şişirme işini yaptırmak

Şişmiş, şişirilmiş

Biraz şişkin olan

Şişkin olma durumu

Toplu, dolgun olan

Şişman olma durumu

Şişlemek işi

Birine veya bir şeye şiş saplamak, şiş batırmak

Şişlenmek işi

Şişleme işine konu olmak

Şişletmek işi

Şişleme işini yaptırmak

Şiş (II) olmaya elverişli

Deri altında fazla yağ toplanması sebebiyle vücudun her yanı şişkin görünen (kimse); kilolu, semiz, şişko, mülahham

Biraz şişman

Şişmanlamak işi

Şişman duruma gelmek; toplanmak

Şişmanlatmak işi

Şişmanlamasını sağlamak, şişman duruma getirmek

Şişmanlayabilmek işi

Şişmanlama ihtimali veya imkânı bulunmak

Şişmanlaşmak işi

Şişman duruma gelmek

Şişman olma durumu

Şişmek işi

İçi hava veya gazlarla dolarak gerilmek

Tanelerin, melasın fermantasyonuyla veya damıtma yoluyla alkolün alınmasından sonra geriye kalan çok sulu hâldeki lapa

Dana veya tavuk etinin galeta ununa bulanıp kızartılması ile yapılan bir yemek türü

Dizel motorlu denizaltının su altında uzun süre kalmasını sağlayan düzen

Gaz veya elektrikle çalışarak sıcak su sağlayan araç

Mesleği araba kullanmak olan sürücü

Şoförler arasında kullanılan ve kendilerine özgü deyim ve argoyu içeren konuşma tarzı

Taşıtlarda sürücünün oturduğu ön koltuk

Ağır vasıtaların önünde yer alan, şoförün ve yanındakilerin oturması için düzenlenmiş bölüm

Genellikle otobüs, kamyon, minibüs vb. kara taşımacılığı yapan araçlarda şoföre veya yolculara yardım eden kimse; muavin

Şoför olma durumu; sürücülük

Ani bir değişiklik sonucunda ortaya çıkan şaşkınlık

Beyinden gerilimli elektrik geçirme veya organizmanın dengesini sarsma yoluyla beyin işlevlerini uyarıcı bir tedavi yöntemi

"Birdenbire şaşırtmak, hoşa gitmeyecek bir şey yapmak" anlamlarındaki şoke etmek ve "birdenbire şaşırmak, hoşa gitmeyecek bir şeyle karşılaşmak" anlamlarındaki şoke olmak deyimlerinde kullanılan bir söz

Çikolata, şeker, su veya sütle yapılan sıcak içecek

Sürekli kötü şeylerden söz eden ve sözlerinin uğursuzluk getireceğinden korkulan (kimse); ağzı kara

Şom ağızlı olma durumu

Çingene çocuğu

Şopar gibi davranma

Şorlamak işi

Su vb. "şor" diye ses çıkararak akmak

Kadınlaşmış, kadın kılığına girmiş olan ve ahlak dışı ilişkiler için kullanılan erkek

Şorolo olma durumu

Birdenbire ve hırsla (yutmak)

Paçaları dizlerin yukarısında olan kısa pantolon

Genellikle taş kırıkları üzerine kum döşenip silindir geçirilerek yapılan yol

Kumaş veya ince deriden, çoğunlukla düz topuklu, ayağı bütünüyle saran ayakkabı

Şosonu bulunan

gösteri yapmak

Şovenizmden yana olan kimse, görüş vb

Kendi ulusunu öne çıkararak değişik ırk ve uluslar arasında düşmanlık yaratmayı amaçlayan ve bu yolda kışkırtmada bulunan aşırı akım

Şoven olma durumu

Bu kelimesine göre yerde, zamanda veya söz zincirinde biraz uzak olanı niteleyen söz

Birtakım kimseler ve nesneler

çok, fazla

çok uzak olmayan bir zamanda

Bu durum karşısında, sonuç olarak denilebilir ki

şunca

ancak, bununla birlikte, ne var ki

Şu durumda, şöyle olunca

Şairler

Divan şairlerinin hayat hikâyelerini ve şairliklerini şiirlerinden örnekler vererek anlatan eser; tezkire

Çuhadan yapılmış, yuvarlak tepeli ve dilimli eski bir kalpak

Yılın ikinci ayı; küçük ay, gücük ay

Bir kurumun, bir kuruluşun alt bölümlerindeki iş yerlerinden her biri; büro

Şube müdürünün görev ve makamı

Daire başkanına bağlı, görevli olduğu şubenin verimli, düzenli ve uyumlu bir şekilde çalışmasını sağlamakla görevli müdür

Neşeli, canlı, kıvrak olan (kadın)

Şuh olma durumu

hafifsemek veya kınamak için söylenen bir söz

başkalarına

Şu kadar çok

Şu kadarcık, birazcık

Şu kadarı

herkeste

şu nedenle

belirsiz şeylerden

havadan sudan konuşmak

Şunun için; şu açıdan, şu bakımdan, şu yönden, şu yüzden

Şu zamirinin çokluk biçimi

Şu olmaksızın

çeşitli nesneleri

itiraz dinlememek, mazeret kabul etmemek

herkesin, el âlemin

küçümseme, azımsama anlatan bir söz

Anlatana veya söyleyene göre biraz uzakta olan yer, şu yer; şurası

Yakın ve belirli bir yer

birçok yerden, rastgele yerden

Şu yerin halkından olan, şu yöreden olan

Değişik yerlerden olan

Şuralı olma durumu

Şu yönü, şu tarafı

Çeşitli meyve özleri ve şekerin kaynatılmasıyla elde edilen içecek

İçindeki uyuşturucu maddeler için, öksürük şurubu ve benzeri ilaçların tiryakisi olmuş kimse

belirsiz mal varlığı

Her şeyiyle birlikte

Futbolda bir oyuncunun topu kaleye sokmak için ayağıyla yaptığı sert ve hızlı vuruş

futbol, hentbol vb. oyunlarda topu sert ve hızlı bir biçimde kaleye atmak

Şutlamak işi

Kovmak, kapı dışarı etmek

Şutlanmak işi

Kovulmak, kapı dışarı edilmek

Bilinçsiz bir biçimde

şuuruna varmak

bir şeyi tam anlamıyla kavramak, idrak etmek

Hizmetçi kız

İnce yufkaların içine kaymak konulup üstüne dövülmüş fıstık serpilerek yapılan bir baklava türü

Tanınmış, ünlü kimse

ün sahibi olmak, üne kavuşmak, ünlenmek

meşhur olmaya başlamak

Ün kazanmış (kimse)

ünü yayılmak

çok tanınmak

Belli bir amaçla düzenlenen eğlence

şölen düzenlemek, ziyafet vermek

Sehpa veya yemek masasının kendi boyutundan küçük olup üzerlerine örtülen, el işinden veya kumaştan yapılmış örtü

Odalarda, genellikle duvar kenarlarında tuğla veya taştan yapılmış, bacası olan yer; ocak

Kitabın cildini kaplayan resimli parlak kâğıt

Şömizi olan

Şömizi olmayan

Yakası erkek gömleğini andıran (kadın giysisi)

Şövale üzerinde yapılan, taşınabilir resim

Eski Roma'da üç sınıftan ikincisinin üyesi olan yurttaş

Şövalye geleneği çerçevesinde yetişen (kimse)

Kaşı kalın ve köşeli bir çeşit yüzük

Şövalye gibi, şövalyeye yakışır bir biçimde

Şövalye olma durumu

Şövalye geleneği çerçevesinde yetişen kimselerin taşıdığı kahramanlık tavrı

Şunun gibi, şuna benzer biçimde; şu biçimde, şu şekilde

Kısa süreli

kısaca bakmak, göz gezdirmek

Ne iyi ne kötü, orta derecede; acı tatlı, iyi kötü, berenarı

bir işin gerçekleşmekten çok uzak bulunduğunu, ona bağlı daha kolay, daha basit bir şeyin bile gerçekleşmediğini anlatan bir söz

bir düşünceyi açıklamak için söylenecek sözlerin başına gelen bağlaç

Tam şöyle; şu biçimde, şu şekilde

Tam şöyle

Bir alanla ilgili olarak oluşturulan danışma kurulu

Şehitler

İyilik bilme; gönül borcu, minnettarlık

Şükretmek işi

Şükretmek işi; şükreyleme

Tanrı'ya minnet duygusunu sunmak; şükreylemek

Şükrettirmek işi

Şükretme işini yaptırmak

Duyulan hoşnutluğu bildirmek için kullanılan bir söz

Allah’ın verdiği nimetlere şükredici olmak, minnet duymak

Allah’a duyulan minneti dile getirme

verdiği nimetler için Allah’a karşı duyulan minneti bildirmek için kullanılan bir söz

Allah’ın verdiklerine şükretmeyen, onlarla yetinmeyen (kimse)

Şükretmeme durumu

Şümullendirme işi

Etkisini, çevresini, kapsamını genişletmek

Şümullenmek işi

Etkisi, çevresi, kapsamı genişlemek

kuşkuya sebep olan bütün ihtimalleri ortadan kaldırmak

kuşkulanmak

kuşku duyulacak bir tarafı olmayan

kuşku uyanmak

“kuşku yok” anlamında kullanılan bir söz

Kendisinden şüphe edilen, kuşkulanılan; zanlı

Kuşkusuz biçimde

kuşkulanmak

kuşkulanmak

Ortaklar, şerikler

Herkesçe duyulma, yayılma

herkes tarafından duyulmak, yayılmak

"bir şeyin dedikodusunun yapılması, onun gerçekleşmesinden daha kötüdür" anlamında kullanılan bir söz

Güzel, zarif, modaya uygun

Şıklatmak işi

Baş parmakla orta parmağı birbirine sürterek “şık” sesi çıkartmak

Şıklaşmak işi

Şık duruma gelmek, şık olmak

Şıklaştırmak işi

Şık duruma getirmek, şık olmasını sağlamak

Şık olma durumu

Parlak, pırıl pırıl olan

canlı bir biçimde oynamak

Şıkırdamak işi

Birbirine çarpan metal nesneler şıkırtı sesi çıkarmak

Şıkırdatmak işi

Şıkırtılı ses çıkartmak

Şıkırdama sonucu çıkan sesin adı

Şıkırtısı olan

Çıngıraklı çocuk oyuncağı

Canlı, parlak (göz)

Aşırı ve bayağı biçimde süslenmiş kadın

Şımarabilmek işi

Şımarma ihtimali veya imkânı bulunmak

Şımarmak işi

Kendisine gösterilen sevgi ve saygıdan veya verilen değerden yüreklenerek yersiz ve aşırı davranışlarda bulunmak

Şımartabilmek işi

Şımartma ihtimali veya imkânı bulunmak

Şımartmak işi

Şımarmasına yol açmak; yüzlemek

Şımartılmak işi

Şımartma işine konu olmak

Şımarmış, şımartılmış (kimse)

Şımarık olma durumu

Şımarık bir biçimde

Şımarmak işi

Yüzüstü yere uzanılıp eller omuz açıklığında yere dayalı bir biçimde, ayak parmakları üzerinde, bel ve dizler bükülmeden dirseklerin yukarı aşağı doğru indirilip kaldırılmasıyla yapılan bir beden hareketi

şınav hareketini yapmak

Bir salkımı oluşturan küçük salkımlardan her biri; cıngıl (I), çıngıl

Şıngırdayarak

Sallanınca ses çıkartan, içine taş veya benzeri sert nesneler konulmuş çocuk oyuncağı

Şıngırdamak işi

Küçük şeyler bir yere çarpıp düşerken veya birbirine değerken çınlama sesi çıkarmak

Şıngırdatmak işi

Şıngırdama işini yaptırmak

Şıngırdama sonucu çıkan sesin adı

Şıngırtı sesi çıkaran

Şıngırtı sesi çıkarmayan

Düşen su damlasının çıkardığı ses

"şıp" sesi çıkararak

"Şıp" sesi çıkararak

Torpillere karşı ve daha başka işler için gemilerde kullanılan halattan örülmüş ağ

Birdenbire ve beklenmeyen bir zamanda

Görür görmez seven, âşık olan kimse

Şıpsevdi olma durumu

Ökçesiz ve arkalıksız terlik veya pabuç; şıpşıp

Şıpıldama sesi çıkaran

Şıpıldamak işi

Su “şıpıl” diye ses çıkarmak

Özensiz, çabucak yapılan iş

Şıpırdayarak

Şıpırdamak işi

Su vb. ara vermeksizin, damla damla akarken "şıp" sesi çıkarmak

Şıpırdama sırasında çıkan sesin adı

Henüz mayalanmamış üzüm suyu; şire

Şıra yapıp satan kimse

Şıracı olma durumu

Bir nesne başka bir nesneye birdenbire, şiddetle çarptığında çıkan hışırtılı, sert ses

"Şırak" sesi çıkararak

Tadı ve suyu bol

Şıra olmaya elverişli (meyve)

Şıra yapmak için ayrılmış üzüm

Şırası olmayan

Şıranın yoğunluğunu ölçmeye yarayan alet

Seviyesi düşük, bayağı olan

Şırlamak işi

Şırıl şırıl ses çıkararak akmak

Su, sürekli ve ses çıkararak (akmak); şıldır şıldır

Şırıldamak işi

Su vb. akarken veya dökülürken şırıl şırıl ses çıkarmak, şırıltıyla akmak

Şırıldayan suyun çıkardığı sesin adı

Havayı, sıvıları emmeye veya itmeye yarayan alet

gaz veya sıvı bir maddeyi gözenekli başka bir maddenin içine şırınga ile doldurmak

şırınga ile vücuda gerekli yerinden ilaç vermek

Şırınga yapan kimse

Şırıngacı olma durumu

Şırıngalamak işi veya durumu

Şırınga etmek

Budanmış yaşlı ağaçların budanan yerlerinden çıkan taze sürgün; çıvgın